برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

عناوین یادداشت‌ها

  • تفاوت های مفهومی ِ "یک با دگر" / "با یکدگر" و "از یک دگر"، در شیوه ی نگارشی شاهنامه فردوسی. جمعه 9 شهریور 1403 15:51
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** از روش های نگارشی در متن شاهنامه. *** تفاوت های مفهومی ِ "یک با دگر" / "با یکدگر" و "از یک دگر" ، در شیوه ی نگارشی شاهنامه فردوسی. شگفتا از نبوغ و دقت حکیم طوس. *** "یک با دگر": (در حالت مقابله و جدل کلامی)، به تدبیر یک با دگر ساختند/همه رای...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین – 14- نماد ِ جبر، در قامت ِ گیتی. پنج‌شنبه 8 شهریور 1403 09:10
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین – 14- نماد ِ جبر، در قامت ِ گیتی. *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی از...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین – 13 - نماد ِ جبر، در قامت ِ جهان پنج‌شنبه 8 شهریور 1403 09:08
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین – 13 - نماد ِ جبر، در قامت ِ جهان. *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - 12 - نماد ِ جبر، در قامت ِ سپهر. پنج‌شنبه 8 شهریور 1403 09:06
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - 12 - نماد ِ جبر، در قامت ِ سپهر. *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - 12 - نماد ِ جبر، در قامت ِ روزگار. پنج‌شنبه 8 شهریور 1403 09:02
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - 12 - نماد ِ جبر، در قامت ِ روزگار. *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین – 11 - نماد ِ جبر، در قامت ِ آسمان. پنج‌شنبه 8 شهریور 1403 09:01
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین – 11 - نماد ِ جبر، در قامت ِ آسمان. *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین – 10 - نماد ِ جبر، در قامت ِ اختر. پنج‌شنبه 8 شهریور 1403 08:51
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین – 10 - نماد ِ جبر، در قامت ِ اختر . *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - 9 - نماد ِ جبر، در قامت ِ قَدَر. پنج‌شنبه 8 شهریور 1403 08:48
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - 9 - نماد ِ جبر، در قامت ِ قَدَر . *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - 8 - نماد ِ جبر، در قامت ِ آفرینش. پنج‌شنبه 8 شهریور 1403 08:40
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - 8 - نماد ِ جبر، در قامت ِ آفرینش . *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (7) - نماد ِ جبر، در قامت ِ سرای سپنج. چهارشنبه 7 شهریور 1403 23:45
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (7) - نماد ِ جبر، در قامت ِ سرای سپنج. *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (6) - نماد ِ جبر، در قامت ِ گنبد تیزگرد. چهارشنبه 7 شهریور 1403 23:42
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (6) - نماد ِ جبر، در قامت ِ گنبد تیزگرد. *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (5) - نماد ِ جبر، در قامت ِ قضا. چهارشنبه 7 شهریور 1403 23:32
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (5) - نماد ِ جبر، در قامت ِ قضا . *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (4) - نماد ِ جبر، در قامت ِ دهر. چهارشنبه 7 شهریور 1403 23:27
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (4) - نماد ِ جبر، در قامت ِ دهر. *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (3) - نماد ِ جبر، در قامت ِ سرنوشت. چهارشنبه 7 شهریور 1403 23:20
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (3) - نماد ِ جبر، در قامت ِ سرنوشت . *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (2) - نماد ِ جبر، در قامت ِ چرخ. چهارشنبه 7 شهریور 1403 23:07
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (2) - نماد ِ جبر، در قامت ِ چرخ. *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی...
  • جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (1) - نماد ِ جبر، در قامت ِ زمانه. چهارشنبه 7 شهریور 1403 23:03
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جبر در شاهنامه - فردوسی، جبراندیش ِ اختیار گزین - (1) - نماد ِ جبر، در قامت ِ زمانه. *** جبر و جبر اندیشی، در قامت ِ چرخ ، سرنوشت، دهر، قضا، قَدَر، آفرینش، اختر، آسمان، روزگار، سپهر، جهان، سرای سپنج، گیتی و گنبد تیزگرد، جا به جا در شاهنامه، خود می نمایانند. و در برابر، این جبر ِ ناشی...
  • آفت ِ نژاد پرستی، عرب ستیزی، ترک ستیزی پنج‌شنبه 1 شهریور 1403 14:03
    آفت ِ نژاد پرستی، عرب ستیزی، ترک ستیزی *** فراتر از آفت های دین ِ فردوسی(شیعه بودن با نبودن)، مدایح، زن ستیز بودن یا نبودن فردوسی، تطابق های تاریخی در شاهنامه و محل های جغرافیایی در شاهنامه، که تمرکز بر آنان بیشتر و مقدم بر متن خود شاهنامه واقع شده و زمان و انرژی ِ بیهوده و یاوه ای طلب می کند و این دو مورد ِ اخیر هم...
  • مفاهیم متعدد، متفاوت و گاه متضاد یک واژه در شاهنامه - (11) - واژه ی سنگی، به مفهوم گران سنگ، گران مایه. جمعه 12 مرداد 1403 07:48
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی ** * مفاهیم متعدد، متفاوت و گاه متضاد یک واژه در شاهنامه - (11) - واژه ی سنگی ، به مفهوم گران سنگ، گران مایه . *** واژه ی سنگی در شاهنامه *** سنگی، به مفهوم گران سنگ، گران مایه، استوار و مقاوم، سنگین و باوقار، جا درست، نژاده، سخت سنگ و با اراده. *** دو سنگی دو جنگی دو شاه زمین/میان کیان...
  • چیرگی غرور شیده بر خِرَدَش، در نبرد با کیخسرو جمعه 12 مرداد 1403 00:53
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** چیرگی غرور شیده بر خِرَدَش، در نبرد با کیخسرو: وزان سو بر شیده شد ترجمان/که دوری گزین از بد بدگمان- جز از بازگشتن ترا رای نیست/که با جنگ خسرو ترا پای نیست- بهنگام کردن ز دشمن گریز/ به از کشتن و جستن رستخیز- شیده: بدان نامور ترجمان شیده گفت/که آورد مردان نشاید نهفت- چنان دان که تا...
  • شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 26 -وصف افراسیاب از زبان پسرش شیده یا پشنگ جمعه 12 مرداد 1403 00:16
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 26 - وصف افراسیاب از زبان پسرش شیده یا پشنگ: بروز چهارم چو شد کار تنگ/بپیش پدر شد دلاور پشنگ- بدو گفت کای کدخدای جهان/سرافراز بر کهتران و مهان- بفر تو زیر فلک شاه نیست/ترا ماه و خورشید بد خواه نیست- شود کوه آهن چو دریای آب/ اگر...
  • مفاهیم متعدد، متفاوت و گاه متضاد یک واژه در شاهنامه - (4) - واژه ی نامی. جمعه 12 مرداد 1403 00:03
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** مفاهیم متعدد، متفاوت و گاه متضاد یک واژه در شاهنامه - (4) - واژه ی نامی. *** نامی، نامآوری، شهرت: بفرمود کانکو گرامی ترست/وزین لشکر امروز نامی ترست- و نبیره که از جان گرامی تر است/به دانش ز جاماسپ نامی تر است- و همان در جهان نیز نامی شوی/به نزد بزرگان گرامی شوی- و شکیبایی از مهر نامی...
  • مفاهیم متعدد، متفاوت و گاه متضاد یک واژه در شاهنامه - (12) - واژه ی پهن کردن، به مفهوم کشتن. پنج‌شنبه 11 مرداد 1403 23:49
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** مفاهیم متعدد، متفاوت و گاه متضاد یک واژه در شاهنامه - (12) - واژه ی پهن کردن ، به مفهوم کشتن . *** پهن کردن، به مفهوم کشتن: زمین را ز خون رود دریا کنیم/ز بالای، بدخواه، پهنا کنیم- و ز خون گر در و کوه و دریا شود/درازای ما همچو پهنا شود- و ور ایدون که از دشت نیزه وران/ببالد کسی از کران...
  • آب یا باد؟ - در بیت ِ: بر این داستان زد یکی رهنمون / که آبی که از خانه آید برون دوشنبه 1 مرداد 1403 07:58
    آب یا باد؟ در بیت ِ: بر این داستان زد یکی رهنمون که آبی که از خانه آید برون *** درباره بیتی از شاهنامه سهیل یاری گل دره از آنجا که متونی چون شاهنامه فردوسی در بردارنده امثال و حکم کهن ایرانی است. اطلاع از منابعی که در آن به امثال و حکم ایرانی اشاره شده - خصوصاً برای مصححان بایسته است. یکی از فواید این کار کمک به تصحیح...
  • (174) - مترادف اصطلاحِ "نمک بر زخم پاشیدن"، در شاهنامه ی فردوسی دوشنبه 1 مرداد 1403 01:54
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (174) - مترادف اصطلاحِ "نمک بر زخم پاشیدن" ، در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** نمک بر زخم پاشیدن: *** هر آنگه که بیگانه شد خویش تو/بدانست راز کم و بیش تو- چو جویی دگر زو تو بیگانگی/کند رهنمونی به دیوانگی- یکی دشمنی باشد اندوخته/ نمک...
  • دختر کید هندی زنی دیگر از زنان نیک شاهنامه دوشنبه 25 تیر 1403 06:05
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** دختر کید هندی زنی دیگر از زنان نیک شاهنامه *** کید دخترش را به فرستاده اسکندر اینگونه می شناساند: فرستاده را پیش بنشاختند/ز هر در فراوانش بنواختند- ازان پس فرستاده را شاه گفت/که من دختری دارم اندر نهفت- که گر بیندش آفتاب بلند/شود تیره از روی آن ارجمند- کمندست گیسوش همرنگ قیر/همی...
  • مراد از چشم خروس در شاهنامه. دوشنبه 25 تیر 1403 05:38
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** مراد از چشم خروس در شاهنامه. *** چشم خروس تجلی ِ نهایت آراستگی، به هنجاری و سامان یافتگی: چهل مهد دیگر بد از آبنوس ز گوهر درفشان چو چشم خروس به شبگیر برخاست آوای کوس هوا شد به کردار چشم خروس چو دانست گرگین که آمد عروس همه دشت ازو شد چو چشم خروس بزد نای مهراب و بربست کوس بیاراست لشکر...
  • مفاهیم متعدد، متفاوت و گاه متضاد یک واژه در شاهنامه - (22) - واژه ی اندیشه. جمعه 22 تیر 1403 15:47
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** مفاهیم متعدد، متفاوت و گاه متضاد یک واژه در شاهنامه - (22) - واژه ی اندیشه. *** واژه ی اندیشه، در شاهنامه بیشتر با بار معنایی و کلی نگرانی و اضطراب مفهوم پیدا می‌کند و کمتر در قامت ِ سگالش، تفکر، تعقل و غیره آمده. اندیشه، به مفهوم ِتفکر، سگالش، تعقل: به نام خداوند جان و خرد کزین برتر...
  • ناید گزند؟ یا نیابد گزند؟ سه‌شنبه 12 تیر 1403 01:56
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** ناید گزند؟ یا نیابد گزند؟ *** پی افکندم از نظم کاخی بلند که از باد و باران نیابد گزند . ❌ چاپ مسکو: پی افگندم از نظم کاخی بلند که از باد و بارانش نیاید گزند این بیت: پی افکندم از نظم کاخی بلند که از باد و بارانش ناید گزند ✅ در پیوند و همسان با بیت های زیر، ترا نام ازان برنیاید بلند...
  • نکته، شرحی بر لَخت ِ "بنهاد و تفت" در مصرع اول چند بیت در شاهنامه پنج‌شنبه 10 خرداد 1403 19:29
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نکته، شرحی بر لَخت ِ "بنهاد و تفت" در مصرع دوم چند بیت در شاهنامه و پیوند با مصرع پیشین بیت پسین: چو بشنید نوذر که قارن برفت، دمان از پسش روی بنهاد و تفت، همی تاخت* کز روز بد بگذرد سپهرش مگر زیر پی نسپرد *تفت همی تاخت(به مفهوم تفت، گرازان و تازان تاخت) * سپاه انجمن کرد و...
  • مرگ، جبر ِ زندگی - بخش (10) - قباد کاوه، شکارگر و صیاد مرگ شنبه 15 اردیبهشت 1403 14:00
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** مرگ، جبر ِ زندگی - بخش (10) - قباد کاوه، شکارگر و صیاد مرگ *** قباد کاوه : کسی زنده بر آسمان نگذرد/ شکارست و مرگش همی بشکرد- *** مرگ، جبر زندگی ست. زندگی، شکار مرگ ست (جز مرگ را کس ز مادر نزاد) و برگزیدن مرگ، اختیار ِ زندگی. در شاهنامه، این برخی از پهلوانان و شاهانند که شکارگر مرگ می...