برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

عناوین یادداشت‌ها

  • اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش نهم - نبرد کیکاووس با سپاه سهراب سه‌شنبه 26 مهر 1401 15:31
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش نهم - نبرد کیکاووس با سپاه سهراب *** اغراق و بزرگنمایی، شگردی هنرمندانه که ردّ و نشان آن را در بسیاری از هنرها از جمله کاریکاتور، مینیاتور، سینما، تاتر، شعر(بویژه غزل)، داستان و ... می توان دید. اغراق، جلوه یی ست از هنر که برای ملموس و...
  • (143) - مترادف اصطلاحِ "التماس دعا" در شاهنامه ی فردوسی. سه‌شنبه 26 مهر 1401 15:22
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** (143) - مترادف اصطلاحِ "التماس دعا" در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** گیو به گودرز: ندانم که دیدار باشد جزین/که داند چنین جز جهان آفرین- تو پدرود باش و مرا یاد دار/روان را ز درد من آزاد دار- چو شویی ز بهر پرستش رخان/به من بر جهان...
  • گذشتن گیو از جیحون، فریدون از اروند رود، بهرام گور از دریا. سه‌شنبه 26 مهر 1401 09:50
    و.ک(064) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** رود و دریا، گذرگاه ِ گریز از خطر و حادثه و نماد بخش فرجامین رسیدن به ساحل نجات در شاهنامه ست که در چند برهه، در گذشتن گیو از جیحون، فریدون از اروند رود، بهرام گور از دریا به رخ کشیده می شود. *** گذشتن گیو از جیحون: به آب اندر افگند خسرو سیاه/چو کشتی همی راند تا باژگاه- پس...
  • سخن سیاوش با اسبش، شبرنگ بهزاد جمعه 22 مهر 1401 04:23
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** سخن سیاوش با اسبش، شبرنگ بهزاد: رخش پر ز خون دل و دیده گشت/سوی آخر تازی اسپان گذشت- بیاورد شبرنگ بهزاد را/که دریافتی روز کین باد را- خروشان سرش را به بر در گرفت/لگام و فسارش ز سر برگرفت- به گوش اندرش گفت رازی دراز/که بیدار دل باش و با کس مساز- چو کیخسرو آید به کین خواستن/عنانش ترا...
  • (142) - مترادف اصطلاحِ "نمک به زخم پاشیدن" در شاهنامه ی فردوسی. جمعه 22 مهر 1401 04:01
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** (142) - مترادف اصطلاحِ "نمک به زخم پاشیدن" در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** نمک به زخم پاشیدن: یکی دشمنی باشد اندوخته/نمک را پراگنده بر سوخته- بهادر امیرعضدی
  • (91) - اصطلاح ِ " باد در مشت داشتن" در شاهنامه ی فردوسی جمعه 22 مهر 1401 03:56
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** (91) - مترادف اصطلاح ِ " باد در مشت داشتن" در شاهنامه ی فردوسی *** چنین است رسم سرای کهن/سکندر شد و ماند ایدر سخن- چو او سی و شش پادشا را بکشت/ نگر تا چه دارد ز گیتی به مشت- پشوتن به گشتاسب: ز تو دور شد فره و بخردی/بیابی تو بادافره ایزدی- شکسته شد این نامور پشت تو/ کزین...
  • #شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 24 - رستم از دید کیکاووس. سه‌شنبه 19 مهر 1401 06:07
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** #شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 24 - رستم از دید کیکاووس. *** رستم از دید کیکاووس : یکی نامه فرمود پس شهریار/نوشتن بر رستم نامدار- دل و پشت گردان ایران تویی/به چنگال و نیروی شیران تویی- گشایندهٔ بند هاماوران/ستانندهٔ مرز مازندران- گشایندهٔ بند هاماوران/ستانندهٔ...
  • اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش هشتم - نبرد کیکاووس با سپاه سهراب: سه‌شنبه 19 مهر 1401 05:50
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش هشتم *** اغراق و بزرگنمایی، شگردی هنرمندانه که ردّ و نشان آن را در بسیاری از هنرها از جمله کاریکاتور، مینیاتور، سینما، تاتر، شعر(بویژه غزل)، داستان و ... می توان دید. اغراق، جلوه یی ست از هنر که برای ملموس و مشهود کردن یک واقعیت، آن را...
  • سَخت و سَختَن در شاهنامه یکشنبه 17 مهر 1401 12:23
    و.ک(065) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** سَخت و سَختَن در شاهنامه *** سخت، سَخت، سَختَن، به مفهوم سنجش، وزن کردن، سنجیدن: یکی نره گوری بزد بر درخت/که در چنگ او پر مرغی نسَخت - همه گنج ارجاسپ در باز کرد/به کَپّان دِرَم سَختن آغاز کرد- تو گر سَخته‌ای ، شو سخن سَخته‌ گوی/نیاید به بُن هرگز این گفت و گوی- خرد را و جان...
  • (141) - مترادف اصطلاحِ "من دیگه حرفی ندارم" در شاهنامه ی فردوسی. یکشنبه 17 مهر 1401 12:00
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** (141) - مترادف اصطلاحِ "من دیگه حرفی ندارم" در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** اصطلاحِ "من دیگه حرفی ندارم": برآنم سراسر که دستان بگفت/جزین من ندارم سخن در نهفت- بهادر امیرعضدی
  • (140) - مترادف ِ اصطلاح ِ "به یک مشت بند نبودن" در شاهنامه ی فردوسی. یکشنبه 17 مهر 1401 11:56
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** (140) - مترادف ِ اصطلاح ِ "به یک مشت بند نبودن" در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** اصطلاح "به یک مشت بند نبودن": به آوردگه بر ترا جای نیست/ترا خود به یک مشت من پای نیست- بهادر امیرعضدی
  • (139) - مترادف ِ اصطلاح ِ "در چشم بر هم زدنی" در شاهنامه ی فردوسی دوشنبه 11 مهر 1401 01:38
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** (139) - مترادف ِ اصطلاح ِ "در چشم بر هم زدنی" در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** اصطلاح "در چشم بر هم زدنی": بشد پیش سهراب رزم آزمای/بر اسپش ندیدم فزون زان به پای- "که بر هم زند مژه را جنگ جوی"/گراید ز بینی سوی...
  • تن در قامت مغزِ نهفته در پوست دوشنبه 11 مهر 1401 01:24
    و.ک(066) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** تن در قامت مغزِ نهفته در پوست: ترا کهتری کار بستن نکوست/نگه داشتن بر تن خویش پوست- و سپهدار ترکان ازان بترست/کنون گاو پیسه به چرم اندرست- و ز جنگ آشتی بی گمان بهترست / نگه کن که گاوت به چرم اندرست - و چو الکوس آوای رستم شنید/دلش گفتی از پوست آمد پدید- و بدو گفت مادر که ای...
  • (138) - مترادف ِ اصطلاح ِ "دو روح در یک بدن" در شاهنامه ی فردوسی دوشنبه 11 مهر 1401 01:12
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** (138) - مترادف ِ اصطلاح ِ "دو روح در یک ب دن " در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** مترادف های اصطلاح دو روح در یک بدن: خردمند مرد ار ترا دوست گشت/چنان دان که با تو ز یک پوست گشت- و به شهرم یکی مهربان دوست بود/تو گفتی که با من به یک...
  • نمودهای منحصر به فردِ فردوسی، از "نیایش"، و نه کرنش و استغاثه، در شاهنامه – ( بخش 15 ) - خود را گناهکار دانستن یا ندانستن. جمعه 8 مهر 1401 10:38
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** نمودهای منحصر به فردِ فردوسی، از "نیایش"، و نه کرنش و استغاثه، در شاهنامه – ( بخش 15 ) - خود را گناهکار دانستن یا ندانستن. «کجا پادشا دادگر بود و بس/ نیازش نیاید بفریادرس». *** نیایش، در شاهنامه، همواره بر بنیاد "مهر" آگینِ سپاسمندی و پاسداشت ِ توجه و حمایت ِ...
  • سنگ شدن شاه مازندران سه‌شنبه 5 مهر 1401 05:41
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** سنگ شدن شاه مازندران: مرا دید چون شاه مازندران/به گردن برآورده گرز گران- به رخش دلاور سپردم عنان/زدم بر کمربند گبرش سنان- گمانم چنان بد که او شد نگون/کنون آید از کوههٔ زین برون- بر این گونه شد سنگ در پیش من/نبود آگه از رای کم بیش من- برین گونه خارا یکی کوه گشت/ز جنگ و ز مردی بی...
  • آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش دهم. سه‌شنبه 5 مهر 1401 05:20
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش دهم. *** صف آرایی سپاه کیکاووس در نبرد با دیوان مازندران: چو آگاهی آمد به کاووس شاه/که تنگ اندر آمد ز دیوان سپاه- بفرمود تا رستم زال زر/نخستین بران کینه بندد کمر- به طوس و به گودرز کشوادگان/به گیو و به گرگین آزادگان- بفرمود تا لشکر...
  • هفت در شاهنامه - 16 - هفت کوه مازندران سه‌شنبه 5 مهر 1401 05:12
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** هفت در شاهنامه - 16 - هفت کوه مازندران *** هفت کوه مازندران: گذر کرد باید بر هفت کوه/ز دیوان به هر جای کرده گروه- یکی غار پیش آیدت هولناک/چنان چون شنیدم پر از بیم و باک- گذارت بران نره دیوان جنگ/همه رزم را ساخته چون پلنگ- به غار اندرون گاه دیو سپید/کزویند لشکر به بیم و امید- چو رخش...
  • سپهبَد یا سپهبُد چهارشنبه 30 شهریور 1401 00:16
    و.ک(012) سپهبَد یا سپهبُد *** در شاهنامه، بیشتر سپهبَد یا اسپهبَد به قید ِ قلم فرزانه ی طوس در آمده ست. و واژه ی سپهبُد، کمتر آمده یا اصلا نیامده ست. *** سپهبَد: همی رفت با او تهمتَن به هم/بدان تا نباشد سپهبَد دژم- ز پیمان نگردد سپهبَد پدر/بدین کار دستور باشَد مگر- پس پشت طوس سپهبَد بود/که در کینه پیکار او بَد بود- گر...
  • نخواستن پیروزی جز به داد، درقاموس و باورِ پهلوانی یلانِ شاهنامه - بخش 11 - رستم پنج‌شنبه 10 شهریور 1401 10:48
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نخواستن پیروزی جز به داد، درقاموس و باورِ پهلوانی یلانِ شاهنامه - بخش 11 - رستم *** رستم در پی رهایی کیکاووس و همراهانش از دست دیوان مازندران با داور دادگر، در برهه ی خوان سوم به راز و نیاز می نشیند و با پیش شرط اینکه اگر راه و روش مرا در راستای راستی و داد، راست و روا می بینی،...
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (94) - واپسین پند کیقباد به کیکاووس سه‌شنبه 1 شهریور 1401 00:33
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (94) - واپسین پند کیقباد به کیکاووس *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** واپسین پند کیقباد به کیکاووس: چو دانست...
  • تغییرات چهره و حرکات شخصیت ها، در واکنش به رویداد ها، در شاهنامه - 20 دوشنبه 31 مرداد 1401 00:29
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** تغییرات چهره و حرکات شخصیت ها، در واکنش به رویداد ها، در شاهنامه - 20 *** نبوغ ِ فردوسی در به نمایش در آوردن و توصیف ِ حالت چهره، (میمیک ِ چهره) و حالت ِ حرکات، (ژِست و فیگور) شخصیت ها در واکنش به رویدادهای متفاوت. *** ز هنگ سپهدار و چنگ سوار/نیامد دوال کمر پایدار- گسست و به خاک...
  • پشیمانی افراسیاب از کشتن برادرش اغریرث: دوشنبه 31 مرداد 1401 00:19
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پشیمانی افراسیاب از کشتن برادرش اغریرث: گر از من سر نامور گشته شد/که اغریرث پر خرد کشته شد- جوانی بد و نیکی روزگار/من امروز را دی گرفتم شمار- که پیش آمدندم همان سرکشان/پس پشت هر یک درفشی کشان- بسی یاد دادندم از روزگار/دمان از پس و من دوان زار و خوار- بهادر امیرعضدی
  • (137) - مترادف ِ اصطلاح ِ "نقد را به نسیه ندادن" در شاهنامه ی فردوسی دوشنبه 31 مرداد 1401 00:15
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** (137) - مترادف ِ اصطلاح ِ " نقد را به نسیه ندادن " در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** نقد را به نسیه ندادن: گلستان که امروز باشد ببار/تو فردا چنی گل نیاید بکار- بهادر امیرعضدی
  • شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 23 - رستم از دید افراسیاب. دوشنبه 31 مرداد 1401 00:07
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 23 - رستم از دید افراسیاب. *** رستم از دید افراسیاب در نخستین نبردش با رستم نوجوان: سواری پدید آمد از تخم سام/که دستانش رستم نهادست نام- بیامد بسان نهنگ دژم/که گفتی زمین را بسوزد بدم- همی تاخت اندر فراز و نشیب/همی زد به گرز و به...
  • (136) - مترادف ِ اصطلاح ِ "جوان ست و جویای نام" در شاهنامه ی فردوسی. یکشنبه 30 مرداد 1401 22:07
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** (136) - مترادف ِ اصطلاح ِ "جوان ست و جویای نام" در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** اصطلاح ""جوان ست و جویای نام": چو افراسیابش به هامون بدید/شگفتید ازان کودک نارسید- ز ترکان بپرسید کین اژدها/بدین گونه از بند گشته...
  • در پرده گویی ِ "عیان ترین بی حاجت ِ بیان" حکیم فردوسی طوسی، در سروده های "اروتیک" شاهنامه - بخش هفتم یکشنبه 30 مرداد 1401 21:49
    و.ک(072,7) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** در پرده گویی ِ "عیان ترین بی حاجت ِ بیان" حکیم فردوسی طوسی، در سروده های "اروتیک" شاهنامه - بخش هفتم - کیکاووس از دو نوزاد مرده ی پرستار شبستان، بد گمان ست: ازان پس نگه کرد کاووس شاه/کسی را که کردی به اختر نگاه- ز سودابه و رزم هاماوران/سخن گفت هرگونه...
  • شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 22 - افراسیاب از دید زال و پیران ویسه یکشنبه 30 مرداد 1401 21:38
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 22 - افراسیاب از دید زال و پیران ویسه. *** زال به رستم: بدو گفت زال ای پسر گوش دار/یک امروز با خویشتن هوش دار- که آن ترک در جنگ نر اژدهاست/در آهنگ و در کینه ابر بلاست- درفشش سیاهست و خفتان سیاه/ز آهنش ساعد ز آهن کلاه- همه روی آهن...
  • رخت رزم افراسیاب یکشنبه 30 مرداد 1401 21:28
    رخت رزم افراسیاب: زال به رستم: درفشش سیاهست و خفتان سیاه/ز آهنش ساعد ز آهن کلاه- همه روی آهن گرفته به زر/نشانی سیه بسته بر خود بر- بهادر امیرعضدی
  • اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش هفتم - درفش افراسیاب یکشنبه 30 مرداد 1401 20:50
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش هفتم *** اغراق و بزرگنمایی، شگردی هنرمندانه که ردّ و نشان آن را در بسیاری از هنرها از جمله کاریکاتور، مینیاتور، سینما، تاتر، شعر(بویژه غزل)، داستان و ... می توان دید. اغراق، جلوه یی ست از هنر که برای ملموس و مشهود کردن یک واقعیت، آن را...