برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

عناوین یادداشت‌ها

  • آداب رزم، ادامه ی نبرد در شب را بر نمی تابد - بخش 3 - نبرد سپاه قارن رزم زن با سپاه افراسیاب پنج‌شنبه 27 مرداد 1401 13:41
    و.ک(026) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آداب رزم، ادامه ی نبرد در شب را بر نمی تابد - بخش 3 - نبرد سپاه قارن رزم زن با سپاه افراسیاب *** رسم ِ نجنگیدن در شب: ز قارن چو افراسیاب آن بدید/بزد اسپ و لشکر سوی او کشید- یکی رزم تا شب برآمد ز کوه/بکردند و نامد دل از کین ستوه- چو شب تیره شد قارن رزمخواه/بیاورد سوی دهستان...
  • نمود ِ مصداق مستی و راستی در واکنش مهراب کابلی، پس از دیدن دختر زاده اش رستم. پنج‌شنبه 13 مرداد 1401 11:29
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** نمود ِ مصداق مستی و راستی در واکنش مهراب کابلی، پس از دیدن دختر زاده اش رستم. *** مهراب حرف دل و احساسش را در عالم مستی به زبان میراند و گردن فرازی می کند: همی خورد مهراب چندان نبید/که چون خویشتن کس به گیتی ندید- همی گفت نندیشم از زال زر/نه از سام و نز شاه با تاج و فر- من و رستم و...
  • « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - بنام نوشیدن می - 17 - میگساری بخش فرجامین نیایش و شکرگزاری پنج‌شنبه 13 مرداد 1401 11:23
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - بنام نوشیدن می - 17 - میگساری بخش فرجامین نیایش و شکرگزاری. *** شاهان و پهلوانان در شاهنامه، بنا به رسمی نا نوشته و معمول، گاه پیش یا پس از نیایش، به میگساری می نشینند. *** میگساری سام نریمان، پس از دیدن رستم نوباوه: ز رستم همی در شگفتی...
  • آیین نگارش، تکنیک و فنّ نامه نگاری در شاهنامه فردوسی - 21 - نامه ی سام به زال زر. پنج‌شنبه 13 مرداد 1401 10:13
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آیین نگارش، تکنیک و فنّ نامه نگاری در شاهنامه فردوسی - 21 - نامه ی سام به زال زر. *** نامه ی سام به زال: پس آن نامهٔ زال پاسخ نوشت/بیاراست چون مرغزار بهشت- نخست آفرین کرد بر کردگار/بران شادمان گردش روزگار- ستودن گرفت آنگهی زال را/خداوند شمشیر و کوپال را- بهادر امیرعضدی
  • زال زر در آزمون منوچهر، تیغ سخن از نیام بر می کشد و پند هایی در قالب پاسخ به آزمون منوچهر بر زبان می راند. سه‌شنبه 11 مرداد 1401 10:15
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** حکیم خردمند طوس فردوسی فرزانه، این بار پندهای ناب خود را از زبان زال به گوش ما می رساند. *** زال زر در آزمون منوچهر، تیغ سخن از نیام بر می کشد و پند هایی در قالب پاسخ به آزمون منوچهر بر زبان می راند. (( کنون از نیام این سخن برکشیم )): همه رنج ما ماند زی خارستان/گذر کرد باید سوی...
  • آیین نگارش، تکنیک و فنّ نامه نگاری در شاهنامه فردوسی - 20 - نامه افراسیاب به سیاوش سه‌شنبه 11 مرداد 1401 00:41
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آیین نگارش، تکنیک و فنّ نامه نگاری در شاهنامه فردوسی - 20 - نامه افراسیاب به سیاوش *** نامه نگاری، افراسیاب به سیاوش: چو بشنید افراسیاب این سخن/یکی رای با دانش افگند بن- دبیر جهان دیده را پیش خواند/زبان برگشاد و سخن برفشاند- وصفی زیبا و دلنشین از نوشتن: نخستین که بر خامه بنهاد...
  • آیین نگارش، تکنیک و فنّ نامه نگاری در شاهنامه فردوسی - 19 نامه سیاوش به کیکاووس پنج‌شنبه 6 مرداد 1401 23:44
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آیین نگارش، تکنیک و فنّ نامه نگاری در شاهنامه فردوسی - 19 نامه سیاوش به کیکاووس *** نامه سیاوش به کیکاووس: بفرمود تا رفت پیشش دبیر/نوشتن یکی نامه ای بر حریر- نخست آفرین کرد بر دادگر/کزو دید نیروی و فر و هنر- خداوند هوش و زمان و مکان/خرد پروراند همی با روان- گذر نیست کس را ز فرمان...
  • ردّ و نشان ِ جبر باوری در شاهنامه ی فردوسی - بخش 13 - جبر اندیشی مهراب کابلی پنج‌شنبه 6 مرداد 1401 23:41
    و.ک(003,13) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ و نشان ِ جبر باوری در شاهنامه ی فردوسی - بخش 13 - جبر اندیشی مهراب کابلی. *** جبر اندیشی از زبان مهراب کابلی به همسرش سیندخت: به سیندخت مهراب گفت این سخن/نوآوردی و نو نگردد کهن- سرای سپنجی بدین سان بود/خرد یافته زو هراسان بود- یکی اندر آید دگر بگذرد/گذر نی که چرخش...
  • (134) - مترادف ِ اصطلاح ِ "از راه به در بردن" در شاهنامه ی فردوسی. پنج‌شنبه 6 مرداد 1401 23:36
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (134) - مترادف ِ اصطلاح ِ "از راه به در بردن" در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** از راه به در بردن: چنان دان که رودابه را پور سام/نهانی نهادست هر گونه دام- ببردست روشن دلش را ز راه/یکی چاره مان کرد باید نگاه- بهادر امیرعضدی
  • وصف رودابه سه‌شنبه 4 مرداد 1401 01:52
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** وصف رودابه: سه دیگر چو رودابهٔ ماه روی/یکی سرو سیمست با رنگ و بوی- ز سر تا به پایش گلست وسمن/به سرو سهی بر سهیل یمن از آن گنبد سیم سر بر زمین/فرو هشته بر گل کمند از کمین- به مشک و به عنبر سرش بافته/به یاقوت و زمرد تنش تافته- سر زلف و جعدش چو مشکین زره/فگندست گویی گره بر گره- ده انگشت...
  • (133) - مترادف ِ اصطلاح ِ "نخود زیر زبونش نمی خیسه" یا حرف در دهنش نمی مونه در شاهنامه ی فردوسی سه‌شنبه 4 مرداد 1401 01:25
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (133) - مترادف ِ اصطلاح ِ "نخود زیر زبونش نمی خیسه" یا حرف در دهنش نمی مونه در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** اصطلاح "نخود زیر زبونش نمی خیسه" یا حرف در دهنش نمی مونه: پرستنده با ماه دیدار گفت/که هرگز نماند سخن در نهفت-...
  • با فرزند نام و نشان بجا می ماند( به گیتی بماند ز فرزند نام) سه‌شنبه 4 مرداد 1401 01:20
    و.ک(067) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** با فرزند نام و نشان بجا می ماند( به گیتی بماند ز فرزند نام): چه نیکوتر از پهلوان جوان/که گردد به فرزند روشن روان- چو هنگام رفتن فراز آیدش/به فرزند نو روز بازآیدش- به گیتی بماند ز فرزند نام/که این پور زالست و آن پور سام- بدو گردد آراسته تاج و تخت/ازان رفته نام و بدین مانده...
  • معادل پیشه ی توبره کشی در قالب( کمان دار، نیزه دار، سپر دار) در شاهنامه دوشنبه 3 مرداد 1401 18:17
    و.ک(031) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** معادل پیشه ی توبره کشی در قالب( کمان دار، نیزه دار، سپر دار) در شاهنامه *** ردّ ِ روند (پروسه) و خط سیرِ ریدک1 در قالب "توبره کش2، کمان دار، نیزه دار، سپر دار" در شاهنامه تا " شاهد " و "مغبچه ی باده فروش" دیوان حافظ، در گذر زمان. *** معادل...
  • ردّ و نشان ِ جبر باوری در شاهنامه ی فردوسی - بخش 12 - جبر اندیشی زال زر. دوشنبه 3 مرداد 1401 18:06
    و.ک(003,12) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** ردّ و نشان ِ جبر باوری در شاهنامه ی فردوسی - بخش 12 - جبر اندیشی زال زر. *** در هم تنیدگی جبر چرخ و داد یزدان در یک قاب و قالب، از زبان زال زر: چو یزدان چنین راند اندر بوش/بران بود چرخ روان را روش- کس از داد یزدان نیابد گریغ/وگر چه بپرد برآید به میغ- سنان گر بدندان بخاید...
  • شهید و بهشت در شاهنامه یکشنبه 2 مرداد 1401 14:27
    و.ک(068) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** شهید و بهشت در شاهنامه *** قارن رزم زن، سپهدار منوچهر شاه و وعده ی بهشت دادن به سپاهیان: بدان گه که روشن جهان تیره گشت/طلایه پراگنده بر گرد دشت- به پیش سپه قارن رزم زن/ابا رای زن سرو شاه یمن- خروشی برآمد ز پیش سپاه/که ای نامداران و مردان شاه- بکوشید کاین جنگ آهرمنست/همان...
  • آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش نهم یکشنبه 2 مرداد 1401 14:23
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش نهم *** صف آرایی سپاه کیقباد: قباد از بزرگان سخن بشنوید/پس افراسیاب و سپه را بدید- بپوشید رستم سلیح نبرد/چو پیل ژیان شد که برخاست گرد- رده بر کشیدند ایرانیان/ببستند خون ریختن را میان- به یک دست مهراب کابل خدای/دگر دست گژدهم جنگی به پای-...
  • اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش ششم - نبرد سپاه منوچهر با سپاه افراسیاب یکشنبه 2 مرداد 1401 14:14
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش ششم *** اغراق و بزرگنمایی، شگردی هنرمندانه که ردّ و نشان آن را در بسیاری از هنرها از جمله کاریکاتور، مینیاتور، سینما، تاتر، شعر(بویژه غزل)، داستان و ... می توان دید. اغراق، جلوه یی ست از هنر که برای ملموس و مشهود کردن یک واقعیت، آن را پر...
  • « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - 16 - میگساری بخش آغازین نیایش و شکرگزاری. یکشنبه 2 مرداد 1401 14:07
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - 16 - میگساری بخش آغازین نیایش و شکرگزاری. *** شاهان و پهلوانان در شاهنامه، بنا به رسمی نا نوشته و معمول گاه پیش یا پس از نیایش،به میگساری می نشینند. *** میگساری پیش از آغاز نبرد در شاهنامه فردوسی. *** میگساری سپاهیان منوچهر پیش از آغاز نبرد با...
  • (132) - مترادف ِ اصطلاح ِ "سخن گفتن بی سر و ته، هجو و لغو گویی" در شاهنامه ی فردوسی. یکشنبه 2 مرداد 1401 13:32
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (132) - مترادف ِ اصطلاح ِ " سخن گفتن بی سر و ته، هجو و لغو گویی " در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** نشستند و جستند هرگونه رای/سخن را نه سر بود پیدا نه پای- و چو بشنید ازو آسیابان سخن/نه سردید از آن کار پیدا نه بن- و فرستاده آمد دلی...
  • سرحدات و حوزه ی نفوذ سام نریمان: یکشنبه 2 مرداد 1401 13:15
    و.ک(069) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** سرحدات و حوزه ی نفوذ سام نریمان: وزان پس منوچهر عهدی نوشت/سراسر ستایش بسان بهشت- همه کابل و زابل و مای و هند/ز دریای چین تا به دریای سند- ز زابلستان تا بدان روی بست/به نوی نوشتند عهدی درست- بهادر امیرعضدی
  • نقش راز آلود ستارگان در پیش بینی ِ رخدادها در شاهنامه ی فردوسی – بخش 29 – یکشنبه 2 مرداد 1401 13:11
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** نقش راز آلود ستارگان در پیش بینی ِ رخدادها در شاهنامه ی فردوسی – بخش 29 – *** حکیم فرزانه ی طوس، در شاهنامه ی کوه پیکرش، باور پیشینیان ما به طالع سعد و نحس و ایمان آنان به توان اختر شناسان در باز بینی و بازخوانی آینده ی اشخاص یا رخداد ها یا جنگ های پیش رو، را بازتاب می دهد و رخ می...
  • مهر ِ غریزی پدر به فرزند، هرچند فرزند ناخلف و نابکار. یکشنبه 2 مرداد 1401 12:48
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** مهر ِ غریزی پدر به فرزند، هرچند فرزند ناخلف و نابکار. *** مهرِ فریدون بر فرزند ناخلف و نابکاری تور: فرستاده آمد رخی پر ز شرم/دو چشم از فریدون پر از آب گرم- که چون برد خواهد سر شاه چین/بریده بر شاه ایران زمین- که فرزند گر سر بپیچید ز دین/پدر را بدو مهر افزون ز کین- گنه بس گران بود و...
  • در شاهنامه، نیا هم به مفهوم پدر بزرگ و هم دایی به شمار می آید. شنبه 1 مرداد 1401 21:31
    و.ک(070) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** در شاهنامه، نیا هم به مفهوم پدر بزرگ و هم دایی به شمار می آید . *** نیا، پدر بزرگ، نیاکان، جد : جهاندار هوشنگ با رای و داد/به جای نیا تاج بر سر نهاد- هوشنگ پسر سیامک به جای کیومرث (پدر بزرگ)، تاج بر سر نهاد. &&& به مرد اندرون چند گه فیلقوس/به روم اندرون بود یک...
  • آداب و تشریفات در پذیرش و شان دادن به فرستاده گان و سفیران دشمن. دوشنبه 27 تیر 1401 10:11
    و.ک(024) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** آداب و تشریفات در پذیرش و شان دادن به فرستاده گان و سفیران دشمن. *** در شاهنامه، برای سفیران و پیام آوران سپاه دشمن نیز حرمت می نهند و شان و شوکت می دهند: خجسته منوچهر بر دست شاه/نشسته نهاده به سر بر کلاه- به زرین عمود و به زرین کمر/زمین کرده خورشیدگون سر به سر- دو رویه...
  • (131) - مترادف ِ اصطلاح ِ "از ریشه زدن" در شاهنامه ی فردوسی یکشنبه 26 تیر 1401 12:54
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (131) - مترادف ِ اصطلاح ِ "از ریشه زدن" در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** اصطلاحِ "از ریشه زدن". اگر بیخ او نگسلانی ز جای/ز تخت بلندت کشد زیر پای- بهادر امیرعضدی
  • (130) - اصطلاح ِ "دلگرمی" در شاهنامه ی فردوسی یکشنبه 26 تیر 1401 12:53
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (130) - اصطلاح ِ "دلگرمی" در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه. *** به من ای پسر گفت دل نرم کن/گذشته مکن یاد و دل گرم کن- و دو بیهوده را دل بدان کار گرم/که دیده بشویند هر دو ز شرم- بهادر امیرعضدی
  • ردّ و نشان ِ جبر باوری در شاهنامه ی فردوسی - بخش 11 - جبر اندیشی فردوسی - فریدون در رثای مرگ ایرج یکشنبه 26 تیر 1401 01:43
    و.ک(003,11) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ و نشان ِ جبر باوری در شاهنامه ی فردوسی - بخش 11 - جبر اندیشی فردوسی - فریدون در رثای مرگ ایرج *** فریدون، دادِ بیدادِ سلم و تور را پیش داور دادگر می برد: نهاده سر ایرج اندر کنار/سر خویشتن کرد زی کردگار- همی گفت کای داور دادگر/بدین بی گنه کشته اندر نگر- به خنجر سرش...
  • فریدون و بخش کردن زمین بین پسرانش شنبه 25 تیر 1401 19:16
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** فریدون و بخش کردن زمین بین پسرانش. *** سه بخش زمین: روم و خاور - ترکستان و چین - دشت گردان و ایران زمین و یمن: نهفته چو بیرون کشید از نهان/به سه بخش کرد آفریدون جهان- یکی روم و خاور دگر ترک و چین/سیم دشت گردان و ایران زمین- سلم، شاه تور و خاور : نخستین به سلم اندرون بنگرید/همه روم...
  • فرانک، حامی و راهگشا در بر تخت نشستن فریدون شنبه 25 تیر 1401 19:01
    و.ک(071) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** فرانک، حامی و راهگشا در بر تخت نشستن فریدون. *** فرانک، مادری که نقش پدر، دوست، برادر، یار و یاور و "اسپانسر" را یکتنه در حق پسرش فریدون ایفا میکند: فرانک نه آگاه بد زین نهان/که فرزند او شاه شد بر جهان- پس آگاهی آمد ز فرخ پسر/به مادر که فرزند شد تاجور- نیایش...
  • فرجام ضحاک مار دوش. چهارشنبه 22 تیر 1401 18:12
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** فرجام ضحاک مار دوش. *** ببردند ضحاک را بسته خوار/به پشت هیونی برافگنده زار- همی راند ازین گونه تا شیرخوان/جهان را چو این بشنوی پیر خوان- بسا روزگارا که بر کوه و دشت/گذشتست و بسیار خواهد گذشت- بران گونه ضحاک را بسته سخت/سوی شیر خوان برد بیدار بخت- همی راند او را به کوه اندرون/همی...