گشتاسب و قبای چوپانی و آهنگری و جامه ی زربفتِ رومی در هیئت دبیران

و.ک(309)

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی 

***

گشتاسب و قبای چوپانی و آهنگری و جامه ی زربفتِ رومی در هیئت دبیران 

***

 قبای چوپانی و آهنگری بیشتر به قد و قواره  و تن پیلوار و یال و کوپال گشتاسب می برازد تا جامه ی زربفتِ رومی در هیئت دبیران:

 چو در شهر آباد چندی بگشت / ز ایوان به دیوان قیصر گذشت - 

به اسقف چنین گفت کای دستگیر / ز ایران یکی نامجویم دبیر -

 بدین کار باشم ترا یارمند / ز دیوان کنم هرچ آید پسند -

 دبیران که بودند در بارگاه / همی کرد هریک به دیگر نگاه -

 این چنگ و این پنجه های پولادین، "کِلک و قرطاس" را در هم همی بپیچانند. این بر و بازو را کمان و کمند درخورست:

 «کزین، کلکِ پولاد گریان شود / همان روی قرطاس بریان شود» -

 یکی باره باید به زیرش بلند / به بازو کمان و به زین بر کمند - 

به آواز گفتند ما را دبیر / زیانست پیش آمدن ناگزیر -

 چو بشنید گشتاسپ دل پر ز درد / ز دیوان بیامد دو رخساره زرد -

 یکی باد سرد از جگر برکشید / به نزدیک چوپان قیصر رسید - 

جوانمرد را نام نستاو* بود / دلیر و هشیوار و با تاو بود -

 به نزدیک نستاو چون شد فراز / برو آفرین کرد و بردش نماز -

 نگه کرد چوپان و بنواختش / به نزدیکی خویش بنشاختش -

 شد آن دردها بر دلش بر گران / بیامد به بازار آهنگران -

 بدو گفت آهنگر ای نیکخوی / چه داری به دکان ما آرزوی -

 چنین داد پاسخ که ای نیکبخت / نپیچم سر از پتک وز کار سخت -

 مرا گر بداری تو یاری کنم / برین پتک و سندان سواری کنم - 

چو بشنید بوراب** زو داستان / به یاری او گشت همداستان -

 به گشتاسپ دادند پتکی گران / برو انجمن گشته آهنگران -

 بزد پتک و بشکست سندان و گوی / ازو گشت بازار پر گفت وگوی –

بهادر امیرعضدی

.........................................................................

نستاو*: چوپان قیصر، که مسیرِ راهیابی گشتاسب را به بارگاه قیصر، هموار کرد.

بوراب **:  آهنگر رومی که گشتاسب بر سندان او کوبید و آنرا به دو نیم کرد: 

گشتاسب،

 شد آن درد ها بر دلش بر گران/بیامد به بازار آهنگران -

 یکی نامور بود بوراب نام / پسندیده آهنگری شادکام - 

همی ساختی نعل اسبان شاه/بر قیصر اورا بدی پایگاه –

بهادر امیرعضدی

سرو ِ کَشمَر در شاهنامه

و.ک(310)

بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی

***

سرو ِ کَشمَر در شاهنامه

***
درخت سروی که زرتشت آنرا از باغ بهشت آورد و در کشمر کاشت:
  یکی سرو آزاده بود از بهشت/به پیش در آذر، آن را بکشت -
نبشتی بر زاد سرو سهی/که پذرفت گشتاسب دین بهی -
 گوا کرد مر سرو آزاد را/چنین گستراند خرد داد را -
 فرستاد هر سو به کشور پیام/که چون سرو کشمر به گیتی کدام -
 ز مینو فرستاد زی من خدای/مرا گفت زینجا به مینو گرای -
 کنون هر ک این پند من بشنوید/پیاده سوی سرو کشمر روید -
 بگیرید پند، ار دهد زردهُشت/به سوی بت چین بدارید پشت -
در آیین پیشینیان منگرید/برین سایه سرو بن بگذرید -
 سوی گنبد آذر آرید روی/به فرمان پیغمبر راستگوی -
همه نامداران به فرمان اوی / سوی سرو کشمر نهادند روی -
پرستشکده گشت زان سان که پشت / ببست اندرو دیو را زردهشت -
بهشتیش خوان ار ندانی همی / چرا سرو کشمرش خوانی همی -

 چراکش نخوانی نهال بهشت / که شاه کیانش به کشمر بکشت - 

بهادر امیرعضدی

معماری در شاهنامه - بخش 1 - آتشکده ی مهر برزین - نخستین دیوارنگاره های تاریخ درآتشکده ی مهربرزین

و.ک(311,1)

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی 

*** 

معماری در شاهنامه - بخش 1 - آتشکده ی مهر برزین - نخستین دیوارنگاره های تاریخ درآتشکده ی مهربرزین.

***

 مُهرِ هنرِ نگار گری، بر در و دیوارِ آتشکده ی مهر برزین:

 پس آزاده گشتاسپ برشد به گاه / فرستاد هرسو به کشور سپاه -

 نخست آذر مهربرزین نهاد / به کَشمَر* نگر تا چه آیین نهاد -

 دو ایوان برآورد از زر پاک / زمینش ز سیم و ز عنبرش خاک -

 «برو بر نگارید جمشید را / پرستنده مر ماه و خورشید را -

 فریدونش را نیز با گاوسار / بفرمود کردن برانجا نگار -

 همه مهتران را بر آ نجا نگاشت / نگر تا چنان کامگاری که داشت -

 چو نیکو شد آن نامور کاخ زر / به دیوارها بر نشانده گهر » -

........................................

پ ن:

*کشمر، نام دهی که زرتشت سرو** را در آنجا کاشت.

** سرو ِ  کَشمَر،که زرتشت آن را از بهشت مینو آورده بود:

 یکی سرو آزاده بود از بهشت/به پیش در آذر، آن را بکشت - 

پروین اعتصامی :

 ترا تاج ار ز چین و کشمر آرند/مرا تفسیری از هر دفتر آرند - 

بهار :

 آن بزم را طرازد چون کشمیر/این باغ را بسازد چون کشمر -

بهادر امیرعضدی

عرفان شرقی و شاهنامه - بخش پنجم - عرفان در آیین "زرتشتِ معرفی شده ی دقیقی"

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی 

*** 

عرفان شرقی و شاهنامه - بخش پنجم - عرفان در آیین "زرتشتِ معرفی شده ی دقیقی"

***

آیین "زرتشتِ معرفی شده ی دقیقی"، برخلاف "دینِ بهی زرتشت"، توام با عرفان ست:

 گر ایدونک دانی که من کردم این / مرا خواند باید جها نآفرین -

 ز گوینده بپذیر به دین اوی / بیاموز ازو راه و آیین اوی -

 نگر تا چه گوید بران کار کن / خرد برگزین «این جهان خوار کن» - 

بهادر امیرعضدی

هشدار ارسطالیس به اسکندر

و.ک(312)

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی 

*** 

هشدار ارسطالیس به اسکندر:

  حکیمی که بد ارسطالیس نام / خردمند و بیدار و گسترده کام -

 به پیش سکندر شد آن پاک رای / زبان کرد گویا و بگرفت جای - 

بدو گفت کای مهتر شادکام / همی گم کنی اندرین کار نام -

 که تخت کیان چون تو بسیار دید / نخواهد همی با کسی آرمید -

 هرآنگه که گویی رسیدم بجای / نباید به گیتی مرا رهنمای -

 چنان دان که نادان ترین کس تویی / اگر پند دانندگان نشنوی - 

ز خاکیم و هم خاک را زاده ایم / به بیچارگی دل بدو داده ایم -

 اگر نیک باشی بماندت نام / به تخت کیی بر بوی شادکام - 

و گر بد کنی جز بدی ندروی / شبی در جهان شادمان نغنوی - 

به نیکی بود شاه را دست رَس / به بد روز گیتی نجستست کس - 

سکندر شنید این پسند آمدش / سخنگوی را فره مند آمدش –

بهادر امیرعضدی