بزرگمنشی سیمرغ

و.ک(245)

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی 

***

بزرگمنشی سیمرغ

***

حکیم بزرگوار طوس، گاه تراوش های فلسفی، باور ها و حرف ِ دلش را با زبانی دیگر و از زبان دیگران جاری می سازد. و اینک، از زبان سیمرغ.

سیمرغ، با این حالی که اسفندیار در خوان چهارم از خوان های هفت گانه اش، جفت او را کشته ست، بی کینه توزی، و بری از انتقامجویی، سخاوتمندانه، رستم را از کشتن اسفندیار بر حذر میدارد:

 بپرهیزی از وی، نباشد شگفت / مرا از خود اندازه باید گرفت - 

*** 

بدو گفت مرغ، ای گَو ِ پیلتن/ تویی نامبردار هر انجمن - 

چرا رزم جستی ز اسفندیار / که او هست رویین تن و نامدار - 

بدو گفت رستم، گر او را ز بند / نبودی، دل من نگشتی نژند - 

مرا کشتن آسانتر آید ز ننگ / وگر باز مانم به جایی ز جنگ -  

چنین داد پاسخ، کز اسفندیار / اگر سر بجا آوری نیست عار -  

که اندر زمانه، چنویی نخاست / بدو دارد ایران، همی پشت راست -  

بپرهیزی از وی، نباشد شگفت / مرا از خود اندازه باید گرفت -

که آن جفت ِ من، مرغ ِ با دستگاه / به دستان و شمشیر، کردش تباه -   

اگر با من اکنون تو پیمان کنی / سر از جنگ جستن پشمان کنی -   

نجویی فزونی به اسفندیار / گَه ِ کوشش و جستن ِ کارزار -   

ور ایدونک او را بیامد زمان / نیندیشی از پوزش ِ بیگمان -   

پس آنگه، یکی چاره سازم ترا / به خورشید، سر بر فرازم ترا -   

چو بشنید رستم، دلش شاد شد / از اندیشه ی بستن، آزاد شد - 

بدو گفت، کز گفت ِ تو نگذرم / وگر تیغ بارد هوا بر سرم -     

چنین گفت سیمرغ، کز راه مهر / بگویم کنون با تو راز سپهر -   

که هر کس که او خون اسفندیار / بریزد، ورا بشکرد روزگار -   

همان نیز تا زنده باشد ز رنج / رهایی نیابد نماندش گنج -   

بدین گیتی ش، شوربختی بود / وگر بگذرد، رنج و سختی بود -   

شگفتی نمایم هم امشب، ترا / ببندم ز گفتار بد لب، ترا -  

برو رخش رخشنده را برنشین / یکی خنجر آبگون برگزین -

چو بشنید رستم میان را ببست / وزان جایگه رخش را بر نشست  -

بهادر امیرعضدی

گنج های خسرو پرویز

و.ک(246)

برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی

***

گنج های خسرو پرویز

***

 نخستین که بنهاد "گنج عروس" / ز چین و ز برطاس وز روم و روس -

دگر گنج پر در خوشاب بود / که بالاش یک تیر پرتاب بود -

که "خضرا" نهادند نامش ردان / همان تازیان نامور بخردان -

دگر "گنج باد آور"ش خواندند / شمارش بکردند و در ماندند -

دگر آنک نامش همی بشنوی / تو گویی همه دیبه ی خسروی -

دگر نامور "گنج افراسیاب" / که کس را نبودی به خشکی و آب -

دگر گنج کش خواندی "سوخته" / کزان گنج بد کشور افروخته -

دگر آنک بد "شادورد بزرگ" / که گویند رامشگران سترگ -

به زر سرخ گوهر برو بافته / به زر اندرون رشته ها تافته -

بهادر امیرعضدی

اندرز نوشیروان قباد

و.ک(247)

برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی

***

اندرز نوشیروان قباد.

***

چنان دان که نوشین روان قباد / به اندرز این کرد در نامه یاد:

که هرکو سلیحش به دشمن دهد / همی خویشتن رابه کشتن دهد -

که چون بازخواهد کش آید به کار / بداندیش با او کند کارزار -

بهادر امیرعضدی

زرتشت، برای دفع قضا و بلا، زنجیری از بهشت آورده و به گردن اسفندیار می اندازد

و.ک(248)

برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی

***

زرتشت، برای دفع قضا و بلا، زنجیری از بهشت آورده و به گردن اسفندیار می اندازد

***

زرتشت، داماد گشتاسب، شوهر خواهر اسفندیار، زمان تولد اسفندیار برای دفع قضا و بلا فلزی را با زنجیر که از بهشت برای گشتاسب پدر اسفندیار آورده بود به گردن اسفندیار می اندازد.

***

   همین زنجیر در یکی از خوان های هفت خوان ِ اسفندیار، (خوان زن جادو)، کارساز میشود:

 یکی "نغز پولاد زنجیر" داشت/نهان کرده از جادو آژیر داشت - 

به بازوش در بسته بُد زردهشت/بگشتاسب آورده بود از بهشت - 

بدان "آهن" از جان اسفندیار/نبردی گمانی به بَد روزگار -

 بینداخت "زنجیر" در گردنش/بران سان که نیرو ببرد از تنش -

 زن جادو از از خویشتن شیر کرد/جهانجوی آهنگ شمشیر کرد - 

بدو گفت بر من نیاری گزند/اگر ز "آهنین" کوی گردی بلند -

بیارای زان سان که هستی رخت/به شمشیر یازم کنون پاسخت - 

به "زنجیر" شد گنده پیری تباه/سر و موی چون برف و رنگی سیاه -

 یکی تیز خنجر بزد بر سرش/مبادا که بینی سرش گر برش - 

چو جادو بمرد آسمان تیره گشت/بران سان که چشم اندران خیره گشت -

بهادر امیرعضدی

حکم ناگزیر مرگ در روند زندگی

برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی

***

حکم ناگزیر مرگ در روند زندگی.

***

نزاید جز از مرگ را جانور / سرای سپنج ست و ما بر گذر -

 اگر تاج ساییم و گر خود و ترگ / رهایی نیابیم از چنگ مرگ - 

*

چه قیصر چه خاقان، چو آید زمان / بخاک اندر آید سرش بیگمان -

*

نیابد کسی چاره از چنگ مرگ/چو باد خزانست و ما همچو برگ-

بهادر امیرعضدی