برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

عناوین یادداشت‌ها

  • چالش شماره (10): بدارای بهرام و خورشید و ماه - یا - به دارای خرداد و خورشید و ماه - یا - به دادارِ خرداد و خورشید و ماه ؟ دوشنبه 7 مهر 1404 08:30
    چالش شماره ( 10 ): 4870 - که سوگند خوردم بتخت و کلاه بدارای بهرام و خورشید و ماه ۸۲۳ – که سوگند خوردم به تخت و کلاه به دارای خرداد و خورشید و ماه، – خالقی ۸۳۱ – که سوگند خوردم به تخت و کلاه، به دادارِ خرداد و خورشید و ماه، – کزازی پرسش : بدارای بهرام و خورشید و ماه یا به دارای خرداد و خورشید و ماه یا به دادارِ خرداد و...
  • چالش شماره (9): سپه بر سر مرز ایران بماند - یا - سپه را بدان مرز ایران بماند؟ دوشنبه 7 مهر 1404 08:19
    چالش شماره ( 9 ): 4916 - سپه بر سر مرز ایران بماند خود و سرکشان سوی توران براند- مسکو ۷۶۸ – سپه بر سر مرز ایران بماند خود و سرکشان سوی توران براند – خالقی ۸۷۶ – سپه را بدان مرزِ ایران بماند، خود و سرکشان سویِ توران براند. – کزازی پرسش: سپه بر سر مرز ایران بماند یا سپه را بدان مرز ایران بماند پاسخ: سپه بر سر مرز ایران...
  • چالش شماره (08): ز بس های و هوی و درنگ درای - یا - از آن هوی هوی و جَرَنگِ دَرای، یکشنبه 6 مهر 1404 15:07
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** چالش شماره (08): *** 4922 - ز بس های و هوی و درنگ درای بکردار تهمورثی کرنای - مسکو * ۸۷۴ – از آن هوی هوی و جَرَنگِ دَرای، بکردار طهمورثی کَرَه نای - خالقی * ۸۸۲ – ز بس هوی هوی و جرنگِ درای، به کَردار تهمورثی کرّنای، – کزازی پرسش: ز بس های و هوی و درنگ درای، یا از آن هوی هوی و جَرَنگِ...
  • چالش شماره (07): چون راند خواهی برین گونه کار - یا - چون راند خواهی، بدین کینه، کار پنج‌شنبه 3 مهر 1404 00:34
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** چالش شماره (07): *** چون راند خواهی برین گونه کار - مسکو یا چون راند خواهی، بدین کینه، کار – خالقی و کزازی *** 4881 - ز رستم بپرسید پس شهریار که چون راند خواهی برین گونه کار - مسکو * ۸۳۴ – ز رستم بپرسید پس شهریار که چون راند خواهی بدین کینه کار؟ – خالقی * ۸۴۲ – ز رستم، بپرسید پس...
  • چالش شماره (06): بِبُرّدش یا بِبَرَّدش یا بُبَرّدش یا برآید؟ پنج‌شنبه 3 مهر 1404 00:31
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** چالش شماره (06): *** بِبُرّدش یا بِبَرَّدش یا بُبَرّدش یا برآید؟ *** 4875 - گر آمرزش شاه نایدش پیش نبودیش نام و برآید ز کیش - چاپ مسکو * ۸۲۸ – گر آمرزش شاه نایَدش پیش ببَرّدش نام و ببَرّدش کیش – خالقی * ۸۳۶ – گر آمرزشِ شاه نآید به پیش، بُبَرّدش نام و بُبَرّدش کیش – کزازی * پاسخ: 4875...
  • آمل در شاهنامه یکشنبه 30 شهریور 1404 11:54
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** آمل در شاهنامه: *** آمل، به گواه متن شاهنامه، شهریست در بافت محدود یی که گرگان و ساری و تمیشه هم در همان محدوده اند: ز گرگان به ساری و آمل شدند/به هنگام آواز بلبل شدن * از آمل گذر سوی تمیشه کرد/نشست اندر آن نامور بیشه کرد تمیشه : فریدون، چو آمد به نزدیک تمیشه باز/نیا را بدیدار او بد...
  • چالش شماره (05): پس آنگه چُنین گفت رستم به شاه که ای با گهر نامور پیشگاه – چهارشنبه 26 شهریور 1404 10:08
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** چالش شماره (05): *** پر هنر یا با گهر *** 4873 - پس آنگه چنین گفت رستم بشاه که ای پرهنر نامور پیشگاه- مسکو * ۸۲۶ – پس آنگه چُنین گفت رستم به شاه که ای با گهر نامور پیشگاه، – خالقی * ۸۳۴ – پس آنگه چنین گفت رستم به شاه که: ای با گهر ، نامور پیشگاه! – کزازی * پاسخ: پس آنگه چُنین گفت...
  • چالش شماره (4): اگر شاه بیند بمن بخشدش/مگر اختر نیک بدرخشدش جمعه 14 شهریور 1404 23:54
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** چالش شماره (4): اگر شاه بیند بمن بخشدش / مگر اختر نیک بدرخشدش *** مگر بخت، یا یک لخت و بِدرَخشَدش یا بخشدش: *** 4879 - اگر شاه بیند بمن بخشدش مگر اختر نیک بدرخشدش - چاپ مسکو ۸۳۲ – اگر شاه بیند به من بخشدش مگر بخت یک لخت بدرخشدش – خالقی ۸۴۰ – اگر شاه بیند، به من بخشدش، مگر بخت ،...
  • چالش شماره (3): گر آمرزش شاه نایدش پیش/نبودیش نام و برآید ز کیش جمعه 14 شهریور 1404 23:32
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** چالش شماره (03): *** بِبُرّدش یا بِبَرَّدش یا بُبَرّدش یا برآید؟ *** 4875 - گر آمرزش شاه نایدش پیش نبودیش نام و برآید ز کیش - چاپ مسکو * ۸۲۸ – گر آمرزش شاه نایَدش پیش ببَرّدش نام و ببَرّدش کیش – خالقی * ۸۳۶ – گر آمرزشِ شاه نآید به پیش، بُبَرّدش نام و بُبَرّدش کیش – کزازی * پاسخ: 4875...
  • چالش شماره (2): برفتم من از پیش تا با تو شاه جمعه 14 شهریور 1404 23:03
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** چالش شماره (2): برفتم من از پیش تا با تو شاه *** سه نگارشِ یک بیت در یک قاب: برفتم من از پیش (تا با تو شاه) بگویم که آمد تهمتن ز راه - چاپ مسکو ۷۲۰ – برفتم من از پیش (تا نزد شاه) بگویم که آمد تهمتن ز راه – خالقی ۷۲۴ – برفتم من از پیش، (تا نزدِ شاه) بگویم که: آمد تهمتن ز راه. – کزازی...
  • چالش شماره (01): کین یا کینه؟ کدام روا تر ست؟ جمعه 14 شهریور 1404 20:59
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** چالش شماره (01): کین یا کینه؟ کدام روا تر ست؟ *** 4877 - سزد گر کنی یاد کردار اوی همیشه بهر " کینه " پیکار اوی- چاپ مسکو ۸۳۰ – سَزد گر کنی یاد کردار اوی همیشه به هر " کینه " پَیگار اوی – خالقی ۸۳۸ – سَزد، گر کنی یاد کَردارِ اوی، همیشه، به هر " کین "،...
  • (199) - فرصت سر خاراندن نداشتن در شاهنامه جمعه 24 مرداد 1404 14:09
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (199) - مترادفِ اصطلاحِ "فرصت سر خاراندن نداشتن" در شاهنامه. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** "فرصت سر خاراندن نداشتن" در شاهنامه *** گودرز در خواب می بیند که کیخسرو، سرِ کین خواهی پدرش سیاوش را دارد و درین راستا، سرش بسیار شلوغ ست و فرصت سر...
  • نماد هایی از جایگاه ویژه ی"نوشتن" در شاهنامه. جمعه 24 مرداد 1404 08:39
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نماد هایی از جایگاه ویژه ی"نوشتن" در شاهنامه. *** حکیم طوس جایگاهی ویژه و وزین برای نوشتن(کتابت) در جای جای شاهنامه اش روا میدارد و بار ها و بارها، شکل و شیوه ی نوشتن در قامتِ نامه نگاری را با آب و تابی ناب و شیوا می نمایاند: چو قرطاس را جامهٔ خامه کرد/به هیشوی میرین یکی...
  • (198) - مترادفِ اصطلاحِ "مثلِ آب خوردن" در شاهنامه فردوسی. جمعه 24 مرداد 1404 07:36
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (198) - مترادفِ اصطلاحِ "مثلِ آب خوردن"، به مفهوم سهل و آسان بودن در شاهنامه. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** اصطلاحِ"مثلِ آب خوردن": ازو نامه بستد به کردار آب/برفت و نجست ایچ آرام و خواب- بهادر امیرعضدی
  • آب، جلوه گاه روشنی، پاکی ، عافیت و آبادانی. جمعه 24 مرداد 1404 07:30
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** در باور پیشینیان، آب، جلوه گاه روشنی و پاکی و عافیت و آبادانی ست. *** آب، مترادف روشنایی : به گفتار پیغمبرت راه جوی/دل از تیرگیها بدین آب شوی- و گر افراسیاب آید اکنون، چو آب/نبینند جز سهم* او را بخواب- و چنین آمد از داد اختر پدید/که این آب روشن بخواهد دوید- و چو دانا پسندد پسندیده...
  • (197) - مترادفِ اصطلاحِ "که هر چه دیده بیند، دل کند یاد" در شاهنامه. جمعه 24 مرداد 1404 06:29
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (197) - مترادفِ اصطلاحِ "که هر چه دیده بیند، دل کند یاد" در شاهنامه. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** اصطلاح که هر چه دیده بیند، دل کند یاد: که این را بدارید چون جان پاک/نباید که بیند ورا باد و خاک- نباید که تنگ آیدش روزگار/اگر دیده و دل کند خواستار و...
  • (196) - مترادفِ اصطلاحِ چشمم به در سفید شد، در شاهنامه. پنج‌شنبه 23 مرداد 1404 02:11
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (196) -مترادفِ اصطلاحِ چشمم به در سفید شد ، در شاهنامه. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** چشم به در سفید شدن، به مفهوم بسیار در انتظار ماندن یا چشمم به در سفید شد، در شاهنامه. *** گیو در انتظار پیدا شدن بیژن: کنون آمدم با دلی پر امید/ دو رخساره زرد و دو دیده سپید...
  • دو گانه ی مثبت و منفی "نام و ننگ" در شاهنامه. پنج‌شنبه 16 مرداد 1404 00:42
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** دو گانه ی مثبت و منفی "نام و ننگ" در شاهنامه. *** در شاهنامه، فرا روئیدن یا فرازمندی، فرود یا فرو افتادن، بر زمین غلتیدن، فرجامِ آزمونِ هر رزم ست که سرانجامی جز نام (پیروزی) یا بد نامی(شکست) ندارد. *** وجه ایجابی، اثباتی و مثبت جویای نام بودن در شاهنامه: من ایدر نه از بهر...
  • رستم در قامت فریدون. دوشنبه 13 مرداد 1404 11:03
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی. *** رستم در قامت فریدون. *** حکیم خردمند طوس، در دو جا، یکبار رستم را با زرتشت و دیگر بار با فریدون قرینه سازی می‌کند. *** رستم در قامت فریدون در برابر هجوم سنگ غدر ِ بدخواه ِ کین توز. *** دو برادر ِ بدخواهِ فریدون، برمایه و کیانوش، سنگی را برای کشتن فریدون به سراشیب کوه می غلتانند : چو...
  • تعبیر و تفسیری متفاوت از «خورد گاوِ نادان ز پهلوی خویش» در شاهنامه فردوسی. جمعه 10 مرداد 1404 03:55
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** تعبیر و تفسیری متفاوت از « خورد گاوِ نادان ز پهلوی خویش» در شاهنامه فردوسی. *** در هماوردی گردآفرید و سهراب، پس از عیان شدن گیسوی گردآفرید و قال گذاشته شدن سهراب، گردآفرید، بر فراز دژ سپید، تَسخَر زنان به سهراب، چنین می گوید: نباشی تو ایمن به بازوی خویش/خورد گاوِ نادان ز پهلوی خویش...
  • مفاهیم متعدد و متفاوتِ "نام یزدان خواندن" در شاهنامه" - بخش 2 - نام یزدان خواندن، به مفهوم یاری جستن از دادارِ دادگر. سه‌شنبه 7 مرداد 1404 02:03
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** مفاهیم متعدد و متفاوتِ "نام یزدان خواندن" در شاهنامه" - بخش 2 - نام یزدان خواندن، به مفهوم یاری جستن از دادارِ دادگر. *** نام یزدان خواندن در شاهنامه به سه مفهوم متفاوت: 1 - گاهی به مفهوم تعجب همراه با تحسین و ستودن. 2 - گاهی به مفهوم یاری جستن از دادار دادگر 3 - و گاه...
  • مفاهیم متعدد و متفاوتِ "نام یزدان خواندن" در شاهنامه" - 3 - نام یزدان خواندن به مفهوم "در شگفت شدن". سه‌شنبه 7 مرداد 1404 01:46
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** مفاهیم متعدد و متفاوتِ "نام یزدان خواندن" در شاهنامه" - 3 - نام یزدان خواندن به مفهوم "در شگفت شدن". *** نام یزدان خواندن در شاهنامه با سه مفهوم متفاوت: 1 - گاهی به مفهوم تعجب همراه با تحسین و ستودن. 2 - گاهی به مفهوم یاری جستن از دادار دادگر 3 - و گاه به...
  • مفاهیم متعدد و متفاوتِ "نام یزدان خواندن" در شاهنامه" - بخش 1 - نام یزدان خواندن، به مفهوم تعجب، همراه با تحسین و ستودن. سه‌شنبه 7 مرداد 1404 01:03
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** مفاهیم متعدد و متفاوتِ "نام یزدان خواندن" در شاهنامه" - بخش 1 - نام یزدان خواندن، به مفهوم تعجب، همراه با تحسین و ستودن. *** نام یزدان خواندن در شاهنامه با سه مفهوم متفاوت: 1 - گاهی به مفهوم تعجب همراه با تحسین و ستودن. 2 - گاهی به مفهوم یاری جستن از دادار دادگر 3 - و...
  • (194) - مترادف ِ اصطلاح ِ "خوش قدم" در شاهنامه ی فردوسی یکشنبه 29 تیر 1404 15:50
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی. *** (194) - مترادف ِ اصطلاح ِ " خوش قدم " در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** مترادف اصطلاح "خوش قدم*" (مبارک، خجسته، فرخنده، خوش یمن)، در شاهنامه فردوسی: چو آمد به درگاه، سام سوار/پذیره شدش نوذر شهریار- به فرخ پی نامور...
  • (193) - مترادف ِ اصطلاح ِ " چه خوابی برایت دیده " در شاهنامه ی فردوسی. یکشنبه 29 تیر 1404 14:20
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی. *** (193) - مترادف ِ اصطلاح ِ " چه خوابی برایت دیده " در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** هومان به پیران ویسه: بشد تیز هومان هم اندر زمان/ شده گونه از روی و آمد دمان- بپیران چنین گفت کای نیک بخت/بد افتاد ما را ازین کار سخت- نخست ای برادر...
  • رجز خوانی در شاهنامه - 31 - رجز خوانی شاه مازندران برای کیکاووس یکشنبه 29 تیر 1404 10:33
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** رجز خوانی در شاهنامه - 31 - رجز خوانی شاه مازندران برای کیکاووس *** رجز خوانی، از فراز های شور انگیز و گرمی بخش آوردگاه نبرد های تن به تن یلان در شاهنامه *** رجز خوانی شاه مازندران برای کیکاووس : چنین داد پاسخ به کاووس کی/که گر آب دریا بود نیز می- مرا بارگه زان تو برترست/هزاران هزارم...
  • جایگاه متفاوت خرد در شاهنامه یکشنبه 29 تیر 1404 09:51
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** جایگاه متفاوت خرد در شاهنامه *** حکیم "خردمند" و کلان نگرِ طوس، گاه خرد، به روا، این بنیان و حرف اول و آخر شاهنامه اش را در مواقع و مراحلی به چالش می کشد. چه گفت آن سراینده مرد دلیر/که ناگه برآویخت با نره شیر- که گر نام مردی بجویی همی/رخ تیغ هندی بشویی همی- ز بدها نبایدت...
  • (195) - مترادف ِ اصطلاح ِ "هر که نامخت از گذشت روزگار" در شاهنامه ی فردوسی یکشنبه 29 تیر 1404 09:32
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی. *** (195) - مترادف ِ اصطلاح ِ "هر که نامخت از گذشت روزگار" در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** "هر که نامخت از گذشت روزگار/هیچ ناموزد ز هیچ آموزگار" *** پیام کیکاووس، در نامه به شاه مازندران: کنون گر شوی آگه از روزگار/روان و خرد...
  • « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - (8) - میگساری پس از پیروزی یکشنبه 15 تیر 1404 13:08
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - (8) - میگساری پس از پیروزی. *** کیکاووس پس از رهانیدن شدنش از بند دیو سپید به دست رستم، یک هفته با سران سپاه، به میگساری می نشیند: به چشم من اندر چکان خون اوی/مگر باز بینم ترا نیز روی- به چشمش چو اندر کشیدند خون/شد آن دیدهٔ تیره خورشیدگون-...
  • (191) - مترادف ِ اصطلاح ِ "سَرَم بِره، قولم نمی رِه" (سرم برود، قولم نمی رود.) در شاهنامه ی فردوسی. یکشنبه 15 تیر 1404 12:53
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی. *** (191) - مترادف ِ اصطلاح ِ " سَرَم بِره، قولم نمی رِه " ( سرم برود، قولم نمی رود. ) در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** " سرم بِره، قولم نمی رِه" *** رستم در قبال همکاری اولاد در رسیدن به جایگاه دیو سپید در مازندران، قول و...