برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

عناوین یادداشت‌ها

  • کش در شاهنامه چهارشنبه 3 آذر 1400 14:13
    و.ک(036) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** کش در شاهنامه: *** بدانست * کَش * مرگ، نزدیک شد برو بر، همی روز تاریک شد و ز دینار وز گوهر ِ شاهوار بیاورد چندان * کَش * آمد به کار *که اش، که او را* *** به بستور گفتا که فردا پکاه سوی کشور ِ نامور * کَش * سپاه بِکَش یا بِکِش، از کَشیدن یا کِشیدن. گسیل دار، بفرست، هدایت کن....
  • (120) - اصطلاح ِ "خونه(خانه) یکی بودن"، در شاهنامه ی فردوسی دوشنبه 1 آذر 1400 19:33
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (120) - اصطلاح ِ "خونه(خانه) یکی بودن"، در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** مترادف ِ جمله ی معروف "این خونه اون خونه بین ما نیست" یا "ما، این خونه اون خونه نداریم". *** رستم ِ میزبان، از گیو میخواهد که، چند روزی را...
  • (119) - اصطلاح ِ "زبان سرخ، سر سبز را دهد بر باد:"، در شاهنامه ی فردوسی چهارشنبه 12 آبان 1400 17:11
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (119) - اصطلاح ِ "زبان سرخ، سر سبز را دهد بر باد:"، در شاهنامه ی فردوسی. *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** کسی کز گزافه سخن راندا / درخت بلا را بجنباندا - و برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (119) - اصطلاح ِ "زبان سرخ، سر سبز را دهد بر باد:"،...
  • واکاوی بیت ِ"اگر تند بادی بر آید ز کنج/به خاک افکند نارسیده ترنج" دوشنبه 3 آبان 1400 02:26
    و.ک(013) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** واکاوی بیت ِ"اگر تند بادی بر آید ز کنج/به خاک افکند نارسیده ترنج" *** سرآغاز ِ داستان رستم و سهراب اگر تند بادی بر آید ز کنج /به خاک افکند نارسیده ترنج *** در اینکه تُرَنگ و تُرَنج یا تُرُنج و تُرُنگ یک واژه با دو لحن و شیوه ی گویشی "هست"، شکی...
  • رستم، "تاج" بخش ِ شاهان، به خواهشگری نزد کیخسرو، "سر ِ" سپهدار طوس نوذر را به تن او می بخشد – بخش 2 پنج‌شنبه 29 مهر 1400 12:44
    و.ک(219,2) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** رستم، "تاج" بخش ِ شاهان، به خواهشگری نزد کیخسرو، "سر ِ" سپهدار طوس نوذر را به تن او می بخشد – بخش 2 *** رستم تاجبخش، گردن ِ طوس را از قید طناب دار و سر ِ او را از دم ِ تیغ ِ تیز ِ کیخسرو می رهاند. کیخسرو از نابخردی و تندخویی طوس سخت دلگیر ست و تن او را...
  • شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 20 - بیژن، از زبان تخوار یکشنبه 25 مهر 1400 03:48
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 20 - بیژن، از زبان تخوار *** تخوار نزد فرود از بیژن سخن میگوید: نگه کن ببین تا ورا نام چیست/بدین مرد جنگی که خواهد گریست- بخسرو تخوار سراینده گفت/که این را ز ایران کسی نیست جفت- که فرزند گیوست مردی دلیر/بهر رزم پیروز باشد چو شیر-...
  • شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 19 - طوس نوذر ، از زبان تخوار یکشنبه 25 مهر 1400 02:17
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** شخصیت های شاهنامه، همدیگر را چگونه می بینند؟ - بخش 19 - طوس نوذر ، از زبان تخوار *** طوس، از دید تخوار: ولیکن سپهبد خردمند نیست/سر و مغز او از در پند نیست- هنر دارد و خواسته هم نژاد/نیارد همی بر دل از شاه یاد- بشورید با گیو و گودرز و شاه/ز بهر فریبرز و تخت و کلاه- همی گوید از...
  • هفت در شاهنامه - 13 - مدت زمان ساخت ایوان مداین (طاق کسری)، هفت سال پنج‌شنبه 22 مهر 1400 19:15
    ایوان مداین، طاق کسرا ☝️ برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** هفت در شاهنامه - 13 - مدت زمان ساخت ایوان مداین (طاق کسری)، هفت سال: وزان پس بیامد به ایوان شاه / که دیوار ایوان برآمد به ماه - چو فرمان دهد خسرو زود یاب / نگیرم برین کار کردن شتاب - "چهل روز تا کار بنشیندم"* ۷ / ز کاری گران شاه بگزیندم - چو هنگامه...
  • هفت در شاهنامه - 12 - هفت ِ خوش یُمن - اورمزد و رشد و بالیدن فرزندش شاپور ِ اورمزد ِ نرسی پنج‌شنبه 22 مهر 1400 14:04
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** هفت در شاهنامه - 12 - هفت ِ خوش یُمن - اورمزد و رشد و بالیدن فرزندش شاپور ِ اورمزد ِ نرسی : بسی برنیامد برین روزگار/که سرو سهی چون گل آمد به بار- چو نه ماه بگذشت بر ماه‌روی/یکی کودک آمد به بالای اوی- تو گفتی که بازآمد اسفندیار/وگر نامدار اردشیر سوار- ورا نام شاپور کرد اورمزد/که سروی...
  • هفت در شاهنامه - 11 - هفت ِ خوش یُمن - پرورش و افرازش هفت ساله ی سیاوش، نزد رستم پنج‌شنبه 22 مهر 1400 14:03
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** هفت در شاهنامه - 11 - هفت ِ خوش یُمن - پرورش و افرازش هفت ساله ی سیاوش، نزد رستم: تهمتن ببردش به زابلستان/نشستن‌گهش ساخت در گلستان- سواری و تیر و کمان و کمند/عنان و رکیب و چه و چون و چند- نشستن‌گه مجلس و میگسار/همان باز و شاهین و کار شکار- ز داد و ز بیداد و تخت و کلاه/سخن گفتن ززم و...
  • هفت در شاهنامه - 10 - هفت ِ خوش یُمن - اردشیر و رشد و بالیدن فرزندش شاپور پنج‌شنبه 22 مهر 1400 13:51
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** هفت در شاهنامه - 10 - هفت ِ خوش یُمن - اردشیر و رشد و بالیدن فرزندش شاپور ِ اردشیر: چو هنگامه زادن آمد فراز/ازان کار بر باد نگشاد راز- پسر زاد پس دختر اردوان/یکی خسروآیین و روشن‌روان- از ایوان خویش انجمن دور کرد/ورا نام دستور شاپور کرد- نهانش همی داشت تا هفت سال/یکی شاه نو گشت با فر...
  • هفت در شاهنامه - 9 - هفت ِ بد شگون - در عهد پادشاهی پیروز یزدگرد خشکسالی هفت ساله امان از مردم می برد پنج‌شنبه 22 مهر 1400 13:50
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** هفت در شاهنامه - 9 - هفت ِ بد شگون - در عهد پادشاهی پیروز یزدگرد خشکسالی هفت ساله امان از مردم می برد: همی به آسمان اندر آمد خروش/ز بس مویه و درد و زاری و جوش- ز کوه و بیابان وز دشت و غار/ز یزدان همی‌خواستی زینهار- برین گونه تا هفت سال از جهان/ندیدند سبزی کهان و مهان- بهشتم بیامد مه...
  • هفت در شاهنامه - 8 - هفت ِ بد شگون - سودابه هفت سال دل در گرو عشق ناکام و بی فرجام ِ سیاووش می سپارد پنج‌شنبه 22 مهر 1400 13:49
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** هفت در شاهنامه - 8 - هفت ِ بد شگون - سودابه هفت سال دل در گرو عشق ناکام و بی فرجام ِ سیاووش می سپارد: نگه کرد سودابه خیره بماند/به اندیشه افسون فراوان بخواند- نشست از بر تخت باگوشوار/به سر بر نهاد افسری پرنگار- سیاوخش را در بر خویش خواند/ز هر گونه با او سخنها براند- بدو گفت گنجی...
  • هفت در شاهنامه - 7 - هفت ِ بد شگون - هفت سال آوارگی گیو برای یافتن کیخسرو پنج‌شنبه 22 مهر 1400 13:47
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** هفت در شاهنامه - 7 - هفت ِ بد شگون - هفت سال آوارگی گیو برای یافتن کیخسرو : همان گیو بیداردل هفت سال/بتوران زمین بود بی‌خورد و هال- بدشت اندرون گور بد خوردنش/هم از چرم نخچیر پیراهنش- و به توران همی رفت چون بیهشان/مگر یابد از شاه جایی نشان- چنین تا برآمد برین هفت سال/میان سوده از تیغ...
  • هفت در شاهنامه - 6 - هفت ِ بد شگون - خشکسالی هفت ساله در ایران، پس از شکست افراسیاب از رستم و هجوم مجدد افراسیاب به ایران پنج‌شنبه 22 مهر 1400 13:45
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** هفت در شاهنامه - 6 - هفت ِ بد شگون - خشکسالی هفت ساله در ایران، پس از شکست افراسیاب از رستم و هجوم مجدد افراسیاب به ایران: وزان پس چو بشنید افراسیاب/که بگذشت رستم بران روی آب- برآراست بر هر سوی تاختن/َندید ایچ هنگام پرداختن- همی سوخت آباد بوم و درخت/به ایرانیان بر شد آن کار سخت- ز...
  • هفت در شاهنامه - 5 - هفت گرد ایرانی در شکارگاه افراسیاب چهارشنبه 21 مهر 1400 17:21
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** هفت در شاهنامه - 5 - هفت گرد ایرانی در شکارگاه افراسیاب *** تهمتن بپوشید ببر بیان/نشست از بر ژنده پیل ژیان- چو طوس و چو گودرز نیزه‌گذار/چو گرگین و چون گیو گرد و سوار- چو بهرام و چون زنگهٔ شادروان/چو فرهاد و برزین جنگ‌آوران- بهادر امیرعضدی
  • هفت در شاهنامه - 4 - شبیخون هفت ایرانی به ایوان افراسیاب چهارشنبه 21 مهر 1400 17:17
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** هفت در شاهنامه - 4 - شبیخون هفت ایرانی به ایوان افراسیاب *** هفت گرد در شبیخون به افراسیاب بعد از بیرون شدن بیژن از چاه: بدو گفت بیژن منم پیش‌رو/که از من همی کینه سازند نو- برفتند با رستم آن هفت گرد/بنه اشکش تیزهش را سپرد- عنانها فگندند بر پیش زین/کشیدند یکسر همه تیغ کین- بشد تا...
  • هفت در شاهنامه - 1 - هفتخوان رستم چهارشنبه 21 مهر 1400 17:04
    هفت در شاهنامه - 1 - هفتخوان رستم خوان نخست، گذر از بیابان خشک: خوان دویم، کشتن رخش، شیر را : خوان سیوم، رزم رستم با اژدها: خوان چهارم، زن جادو: خوان پنجم، گرفتار شدن اولاد بر دست رستم: خوان ششم، رسیدن رستم به نزد کاووس و ایرانیان: خوان هفتم، رزم رستم با دیو سپید: بهادر امیرعضدی
  • ترفند های جنگی در شاهنامه فردوسی - بخش ۳ - ترفند جنگی(تاکتیک نظامی) گیو گودرز در به دام انداختن پیران ویسه جمعه 16 مهر 1400 14:02
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** ترفند های جنگی در شاهنامه فردوسی - بخش ۳ - ترفند جنگی(تاکتیک نظامی) گیو گودرز در به دام انداختن پیران ویسه *** در شاهنامه، پهلوانان سالمند طراح، تدوینگر ِ ستاد جنگ و"استراتژیست"عملیات رزم و گُردان و پهلوانان جوان، مرد عملیات "تاکتیکی" جنگ و گریزهای کوتاه مدت اند و...
  • پند های عملگرایانه(پراگماتیستیک) در شاهنامه - (7) - پراگماتیسم گیو در مسیر یافتن کیخسرو چهارشنبه 14 مهر 1400 16:25
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** پند های عملگرایانه(پراگماتیستیک) در شاهنامه - (7) - پراگماتیسم گیو در مسیر یافتن کیخسرو *** ناسازگاری جنگ با خرد، جنگیدن با خرد ورزیدن. *** در پی به خواب دیدن گودرز، سروش را و الهام گرفتن گودرز از رهنمون سروش در یافتن کیخسرو، گودرز فرزندش گیو را برای یافتن کیخسرو می گمارد: به فرمان...
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (90) - پند فردوسی به سلطان محمود یکشنبه 21 شهریور 1400 09:20
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (90) - پند فردوسی به سلطان محمود *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** کنون پادشاه جهان را ستای/ به رزم و به بزم...
  • (118) - اصطلاح ِ "دهنِت بوی شیر میده"، در شاهنامه ی فردوسی. یکشنبه 14 شهریور 1400 11:00
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (118) - مترادف اصطلاح ِ "دهنِت بوی شیر میده"، در شاهنامه ی فردوسی. *** ردِّ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه، در شاهنامه *** بهرام چوبینه به پرموده: سپهدار ایران بترکان رسید/خروشی چوشیر ژیان برکشید- بپرموده گفت ای گریزنده مرد/تو گرد دلیران جنگی مگرد- "نه مردی هنوز ای پسر...
  • رجز خوانی در شاهنامه - 25 - رجز خوانی بهرام چوبینه با پرموده یکشنبه 14 شهریور 1400 10:49
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** رجز خوانی در شاهنامه - 25 - رجز خوانی بهرام چوبینه با پرموده *** رجز خوانی، از فراز های شور انگیز و گرمی بخش آوردگاه نبرد های تن به تن یلان در شاهنامه *** رجز خوانی بهرام چوبینه با پرموده: سپهدار ایران بترکان رسید/خروشی چوشیر ژیان برکشید- بپرموده گفت ای گریزنده مرد/تو گرد دلیران...
  • نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۶/۶ پنج‌شنبه 11 شهریور 1400 12:04
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۶/۶ *** دارا در واپسین دم حیات، از اسکندر میخواهد که روشنک دخترش را و بازماندگانش را در یابد: نگه کن به فرزند و پیوند من/به پوشیدگان خردمند من- ز من پاک‌دل دختر من بخواه/بدارش به آرام بر پیشگاه- کجا مادرش روشنک نام کرد/جهان را بدو شاد و...
  • نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۵/۶ پنج‌شنبه 11 شهریور 1400 12:02
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۵/۶ *** جوانمردی اسکندر بر بالین دارای داراب، حریف ِ شکست خورده ی نبرد: سکندر ز باره درآمد چو باد/سر مرد خسته به ران بر نهاد- نگه کرد تا خسته گوینده هست/بمالید بر چهر او هر دو دست- ز سر برگرفت افسر خسرویش/گشاد آن بر و جوشن پهلویش- ز دیده...
  • نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۴/۶ پنج‌شنبه 11 شهریور 1400 12:01
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۴/۶ *** دارا به دست ماهیار و جانوشیار کشته می شود: دو دستور بودش گرامی دو مرد/که با او بدندی به دشت نبرد- یکی موبدی نام او ماهیار/دگر مرد را نام جانوشیار- همی رفت با او دو دستور اوی/که دستور بودند و گنجور اوی- یکی دشنه بگرفت جانوشیار/بزد...
  • نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۳/۶ پنج‌شنبه 11 شهریور 1400 11:59
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۳/۶ *** دارا از فور هندی کمک می خواهد: چو یاور نبودش ز نزدیک و دور/یکی نامه بنوشت نزدیک فور- هیونی برافگند بر سان باد/بیامد بر فور فوران نژاد- چو اسکندر آگاه شد زین سخن/که دارای دارا چه افگند بن- بیامد ز اصطخر چندان سپاه/که خورشید بر چرخ...
  • نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۲/۶ پنج‌شنبه 11 شهریور 1400 11:55
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۲/۶ *** تسلیم دارای داراب به اسکندر: یکی نامه بنوشت با داغ و درد/دو دیده پر از خون و رخ لاژورد- ز دارای داراب بن اردشیر/سوی قیصر اسکندر شهرگیر- کنون گر بسازی و پیمان کنی/دل از جنگ ایران پشیمان کنی- همه گنج گشتاسپ و اسفندیار/همان یاره و...
  • نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۱/۶ پنج‌شنبه 11 شهریور 1400 11:50
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نبردهای سه گانه ی دارای داراب با اسکندر – بخش ۱/۶ *** نبرد اول: جهاندار دارا سپه برگرفت/جهان چادر قیر بر سرگرفت- بیاورد لشکر ز رود فرات/به هامون سپه بیش بود از نبات- سکندر چو بشنید کامد سپاه/بزد کوس و آورد لشکر به راه- دو رویه سپه برکشیدند صف/ز خنجر همی یافت خورشید تف- نبرد دوم: چو...
  • باز نگری و مرور تاریخ و آموختن از نیک و بد ِ گذشتگان در شاهنامه - (۱۴) سه‌شنبه 2 شهریور 1400 11:49
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** باز نگری و مرور تاریخ و آموختن از نیک و بد ِ گذشتگان در شاهنامه - (۱۴) *** تاریخنگاری، بخشی از "هنر" فردوسی و نشر ِ تاریخ ِ ایران زمین، بخشی از "هدف" فردوسی در تدوین شاهنامه *** درس گرفتن از کین خواهی بهمن از تاریخ و بر خوردن از کِشته ی پیشینیان. *** بهمن برای...