برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

عناوین یادداشت‌ها

  • پیوند عاطفی انسان و اسب، در شاهنامه - 11 سه‌شنبه 29 تیر 1400 22:44
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** پیوند عاطفی انسان و اسب، در شاهنامه - 11 *** آنگاه که اسفندیار خود را از کند و زنجیر زندان پدرش گشتاسب می رهاند: بیاهیخت پای و بپیچید دست/همه بند و زنجیر بر هم شکست- چو بگسست زنجیر بی‌توش گشت/بیفتاد از درد و بیهوش گشت- ستاره شمرکان شگفتی بدید/بران تاجدار آفرین گسترید- چو آمد به هوش...
  • روی گردانی یاران اسفندیار از گشتاسب، پس از به بند کشیدن شدن اسفندیار سه‌شنبه 29 تیر 1400 22:37
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** یاران اسفندیار پس از به بند کشیدن شدن اسفندیار توسط گشتاسب، به جانبداری از اسفندیار، از گشتاسب روی بر میگردانند: به هرجا کجا شهریاران بدند/ازان کار گشتاسپ آگه شدند- که او مر سوی پهلوان را ببست/تن پیل وارش به آهن بخست- به زاولستان شد به پیغمبری/که نفرین کند بر بت آزری* - بگشتند...
  • کلاه دو پر* و خامی ِ نوش آذر‌، در تشخیص ندادن تک سوار دوست از دشمن سه‌شنبه 29 تیر 1400 16:30
    و.ک(093) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** کلاه دو پر و خامی ِ نوش آذر‌، در تشخیص ندادن تک سوار دوست از دشمن و تیز بینی اسفندیار: یکی مایه‌ور پور اسفندیار/که نوش آذرش خواندی شهریار- بران بام دژ بود و چشمش به راه/بدان تا کی آید ز ایران سپاه- پدر را بگوید چو بیند کسی/به بالای دژ درنمانده بسی- چو جاماسپ را دید پویان به...
  • گشتاسب برای ترویج دین بهی به سیستان می رود سه‌شنبه 29 تیر 1400 15:46
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** گشتاسب برای ترویج دین بهی به سیستان می رود: برآمد بسی روزگاری بدوی/که خسرو سوی سیستان کرد روی- که آنجا کند زنده و استا روا/کند موبدان را بدانجا گوا- چو آنجا رسید آن گرانمایه شاه/پذیره شدش پهلوان سپاه- شه نیمروز آنک رستمش نام/سوار جهاندیده همتای سام- دقیقی باور دارد که رستم و زال،...
  • (113) - اصطلاح ِ "خون راه انداختن" یا "خون به پا کردن"، در شاهنامه فردوسی. سه‌شنبه 29 تیر 1400 15:24
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** (113) - اصطلاح ِ "خون راه انداختن" یا "خون به پا کردن"، در شاهنامه فردوسی. *** بستور به کین خواهی پدرش زریر: بیارید گفتا سیاه مرا/نبردی قبا و کلاه مرا- که امروز من از پی کین اوی/برانم ازین دشمنان خون به جوی-...
  • (112) - مترادف اصطلاح ِ "از ما که گذشت"، در شاهنامه فردوسی. سه‌شنبه 29 تیر 1400 15:23
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** (112) - مترادف اصطلاح ِ "از ما که گذشت"، در شاهنامه فردوسی. *** اسفندیار به گشتاسب: جهاندار داند که بر دشت رزم/چو من دیدم افگنده روی گرزم- بدان مرد بد گوی گریان شدم/ز درد دل شاه بریان شدم- کنون آنچ بد بود از ما گذشت/غم...
  • وصف هایی ناب و زیبا از قلم و نوشتن در شاهنامه فردوسی پنج‌شنبه 24 تیر 1400 10:58
    و.ک(038) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** وصف هایی ناب و زیبا از قلم و نوشتن در شاهنامه فردوسی *** حکیم فرزانه ی طوس فردوسی و وصف هایی ناب و زیبا از قلم و نوشتن: خداوند گردنده خورشید و ماه/روان را به نیکی نماینده راه- بدانگه که لوح آفرید و قلم/بزد بر همه بودنیها رقم- *** نخستین که نوک قلم شد سیاه/گرفت آفرین بر...
  • زرتشت از دید ارجاسب شاه چین در نامه ای به گشتاسب پنج‌شنبه 24 تیر 1400 01:13
    و.ک(093) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** زرتشت از دید ارجاسب شاه چین در نامه ای به گشتاسب: *** نوشتم یکی نامه‌ای شهریار/چنانچون بد اندر خور روزگار- شنیدم که راهی گرفتی تباه/مرا روز روشن بکردی سیاه- * بیامد یکی پیر مهتر فریب/ترا دل پر از بیم کرد و نهیب- سخن گفتش از دوزخ و از بهشت/به دلت اندرون هیچ شادی نهشت- *...
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (87) - پند کیخسرو به لهراسب پنج‌شنبه 24 تیر 1400 01:08
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (87) - پند کیخسرو به لهراسب *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** پند کیخسرو به لهراسب: بلهراسب فرمود تا...
  • سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند - بخش هفتم پنج‌شنبه 24 تیر 1400 01:01
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند - بخش هفتم *** سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند و درخواست ها و گلایه هاشان را نیز با خدایشان، "خودمانی" در میان میگذارند. *** راز دل ِ گشتاسب با داور کردگار: همی بود گشتاسپ دل...
  • نقش راز آلود ستارگان در پیش بینی ِ رخدادها در شاهنامه ی فردوسی – بخش ۲۶ – جاماسب و عاقبت ِ نبرد گشتاسب با ارجاسب. دوشنبه 21 تیر 1400 10:09
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** نقش راز آلود ستارگان در پیش بینی ِ رخدادها در شاهنامه ی فردوسی – بخش ۲۶ – جاماسب، در ستارگان، نقش ِ سرنوشت در عاقبت ِ نبرد گشتاسب با ارجاسب را می بیند. *** ستاره شماران در شاهنامه، "پیش بین" رخداد های آتی و نه "ره نمون و راهگشا"ی مسیر ِ رخدادهای پیش روی شاهان و...
  • آیین نگارش، تکنیک و فنّ نامه نگاری در شاهنامه فردوسی - بخش 1 - عنوان، از، به، موضوع چهارشنبه 16 تیر 1400 14:09
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آیین نگارش، تکنیک و فنّ نامه نگاری در شاهنامه فردوسی - بخش 1 - عنوان، از، به، موضوع *** نماد یا "الگوی" سر برگ ِ نامه های دیوانی(اداری) بین سران و سرداران در شاهنامه فردوسی *** عنوان: از: به: موضوع: ❌❌❌❌❌ عنوان: نوشتم یکی نامه‌ای شهریار/چنانچون بد اندر خور روزگار- از: ز...
  • کیخسرو و بخش کردن سرحدات و گماردن پهلوانان به والی گری و سرحد داری آن سرزمین ها سه‌شنبه 15 تیر 1400 00:12
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** کیخسرو و بخش کردن سرحدات و گماردن پهلوانان به والی گری و سرحد داری آن سرزمین ها: *** رستم، نیمروز: بفرمود تا رفت پیشش دبیر/بیاورد قرطاس و مشک و عبیر- نبشتند عهدی ز شاه زمین/سرافراز کیخسرو پاک‌دین- ز بهر سپهبد گو پیلتن/ستوده بمردی بهر انجمن- که او باشد اندر جهان پیشرو/جهاندار و...
  • آیا کیخسرو، ازدواج مجدد همسر و کنیزانش را بر نمی تابد؟ دوشنبه 14 تیر 1400 23:57
    و.ک(094) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آیا کیخسرو، ازدواج مجدد همسر و کنیزانش را بر نمی تابد؟ *** کیخسرو پیش از عروجش، همسرش آزاد سرو و چهار کنیز را به خشم و "با ابروانی پر ز خَم"، فرا میخواند: بیامد بایوان شاهی دژم/بآزاد سرو اندر آورده خم- کنیزک بدش چار چون آفتاب/ندیدی کسی چهر ایشان بخواب- ز پرده...
  • عرفان شرقی و شاهنامه - بخش هشتم - کیخسرو، بریده از سری و سرداری و سرحد داری جمعه 11 تیر 1400 22:58
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** عرفان شرقی و شاهنامه - بخش هشتم - کیخسرو، بریده از سری و سرداری و سرحد داری. *** کیخسرو پس از "خواستن کین" پدر، بر جهانی "چیره" می شود: من اکنون چو کین پدر خواستم/جهانی بخوبی بیاراستم- بکشتم کسی را که بایست کشت/که بد کژ و با راه یزدان درشت- بباد و ویران درختی...
  • سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند - بخش ششم جمعه 11 تیر 1400 22:14
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند - بخش ششم *** سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند و درخواست ها و گلایه هاشان را نیز با خدایشان، "خودمانی" در میان میگذارند. *** راز دل ِ کیکاووس پیش یزدان: *** چو با ایمنی گشت کاوس...
  • عرفان شرقی و شاهنامه - بخش چهارم - 1 - دوگانگی(پارادوکس) ِ عرفان کیخسرو و "پراگماتیسم" تنیده با مدارا و روا داری زال و رستم جمعه 11 تیر 1400 10:12
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** عرفان شرقی و شاهنامه - بخش چهارم - 1 - دوگانگی(پارادوکس) ِ عرفان کیخسرو و "پراگماتیسم" تنیده با مدارا و روا داری زال و رستم. *** کیخسرو خواهان رنجش رستم نیست. ازین روی، عتاب و درشتی زال را بزرگمنشانه ندیده می انگارد و کهنسالی زال را حرمت می نهد: پراندیشه گفت ای جهاندیده...
  • خاکساری و فروتنی، خوی و منش ِ پهلوانان و شاهان ِ شاهنامه فردوسی ست – ( بخش ۱۷) خاک بوسی گیو گودرز یکشنبه 6 تیر 1400 11:00
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** خاکساری و فروتنی، خوی و منش ِ پهلوانان و شاهان ِ شاهنامه فردوسی ست – ( بخش ۱۷) خاک بوسی گیو گودرز *** در شاهنامه، خاکساری و فروتنی، افتادگی و متانت، خوی و منش و رسمی نا نوشته، راستین و روا و روان ست بین پهلوانان و شاهان، که در قامت خاکبوسی، آستان بوسی، کتف و یال و دست و بازو بوسی و...
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (86) - پند کیخسرو به سپاهیان یکشنبه 6 تیر 1400 10:22
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (86) - پند کیخسرو به سپاهیان *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** پند کیخسرو پس از تسخیر گنگ دژ و گریختن...
  • غلام و برده، در قامت "غنیمت جنگی" در شاهنامه یکشنبه 6 تیر 1400 09:01
    و.ک(005) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** غلام و برده، در قامت "غنیمت جنگی" در شاهنامه: **** رستم در نبرد با سپاه خاقان و شکست دادن خاقان: چنان شد در و دشت آوردگاه/که از کشته جایی ندیدند راه- برفتند یک بهره زنهار خواه/گریزان برفتند بهری براه- چنین گفت رستم که کشتن بسست/که زهر زمان بهر دیگر کسست- بجست...
  • رفتار جوانمردانه ی کیکاووس با دختران افراسیاب، پس از شکست افراسیاب یکشنبه 6 تیر 1400 08:58
    و.ک(095) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** رفتار جوانمردانه ی کیکاووس با دختران افراسیاب، پس از شکست افراسیاب و به اسارت در آمدن بزرگان و خویشان افراسیاب: جهاندار پس گیو را پیش خواند/بران نامور تخت شاهی نشاند- بفرمود تا خواسته پیش برد/همان نامور سرفرازان گرد- همان بیگنه روی پوشیدگان/پس پرده اندر ستم دیدگان- همان...
  • نیرومندی، رمز کامروایی در جهان ست یکشنبه 6 تیر 1400 07:30
    و.ک(096) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** نیرومندی، رمز کامروایی در جهان ست: گر ایدونک نیرو دهد کردگار/به کام دل ما شود روزگار- *** گیو به بیژن که غرّه به نیرو و زور بازوی خویش ست، چنین هشدار میدهد که نیرومندی بدون خردمندی و مآل اندیشی، زهری ست مهلک به کام جوانی: چو بیژن چنین گفت گیو از کران/نگه کرد و آن کارش آمد...
  • (111) - اصطلاح ِ "ور پریدن" یا "الهی ور بپری"، در شاهنامه فردوسی یکشنبه 6 تیر 1400 07:27
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** (111) - اصطلاح ِ "ور پریدن" یا "الهی ور بپری"، در شاهنامه فردوسی. *** حال و روز افراسیاب، پس از فرو ریختن دیوار و تسخیر شدن گنگ دژ توسط کیخسرو: پر از درد ازان باره آمد فرود/همی داد تخت مهی را درود- همی گفت کی...
  • (110) - اصطلاح ِ "همراهی، همپایی، یا پا به پا آمدن" در شاهنامه فردوسی. یکشنبه 6 تیر 1400 07:22
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** (110) - اصطلاح ِ "همراهی، همپایی، یا پا به پا آمدن" در شاهنامه فردوسی. *** عنان با عنان تو بندم به راه/خرامان بیایم به نزدیک شاه- و من اینک به رفتن کمر بسته‌ام/عنان با عنان تو پیوسته‌ام- و عنان با عنان من اندر...
  • اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش سوم یکشنبه 6 تیر 1400 07:06
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش سوم *** اغراق و بزرگنمایی، شگردی هنرمندانه که ردّ و نشان آن را در بسیاری از هنرها از جمله کاریکاتور، مینیاتور، سینما، تاتر، شعر(بویژه غزل)، داستان و ... می توان دید. اغراق، جلوه یی ست از هنر که برای ملموس و مشهود کردن یک واقعیت، آن را پر...
  • "صنعت ِ ادبی ِ ایجاز" در شاهنامه - ۸ چهارشنبه 2 تیر 1400 16:01
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** "صنعت ِ ادبی ِ ایجاز" در شاهنامه - ۸ *** نبوغِ اعجاب انگیز، در ناب گویی فردوسی: تهمتن ببردش به زابلستان/نشستن‌گهش ساخت در گلستان- سواری و تیر و کمان و کمند/عنان و رکیب و چه و چون و چند- سواری و تیر و کمان و کمند/عنان و رکیب و چه و چون و چند- نشستن‌گه مجلس و میگسار/همان...
  • تدبیر مه بانوی افراسیاب در خریدن جان تورانیان چهارشنبه 2 تیر 1400 12:28
    و.ک(097) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** تدبیر مه بانوی افراسیاب در خریدن جان تورانیان *** گاه تدبیر، کنشگری و نقش آفرینی زنانی مانند سیندخت، فرنگیس و مه بانوی افراسیاب در شاهنامه، جان مردمانی را می خرند‌. *** پند و اندرز "مهِ بانوان ِ افراسیاب" به کیخسرو، پس از فرو ریختن و تسخیر گنگ دژ و گریختن...
  • (109) - اصطلاح ِ "سیر ِ خواب شدن"، در شاهنامه ی فردوسی سه‌شنبه 1 تیر 1400 16:53
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (109) - اصطلاح ِ "سیر ِ خواب شدن"، در شاهنامه ی فردوسی *** اصطلاح سیر ِ خواب شدن: چو نزدیک شهر آمد افراسیاب/بران بد که رستم شود سیرخواب- کنون من شبیخون کنم برسرش/برآیم گرد از سر لشکرش- بهادر امیرعضدی
  • اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش دوم دوشنبه 31 خرداد 1400 12:29
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اغراق یا بزرگنمایی در شاهنامه ی فردوسی - بخش دوم *** اغراق و بزرگنمایی، شگردی هنرمندانه که ردّ و نشان آن را در بسیاری از هنرها از جمله کاریکاتور، مینیاتور، سینما، تاتر، شعر(بویژه غزل)، داستان و ... می توان دید. اغراق، جلوه یی ست از هنر که برای ملموس و مشهود کردن یک واقعیت، آن را پر...
  • سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند - بخش پنجم دوشنبه 31 خرداد 1400 12:19
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند - بخش پنجم *** سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند و درخواست ها و گلایه هاشان را نیز با خدایشان، "خودمانی" در میان میگذارند. *** کیخسرو با داور داد و پاک سخن میگوید: سپاه دو لشکر...