برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

عناوین یادداشت‌ها

  • (108) - اصطلاح ِ واژه ی "خال (خالو، حالو یا دایی)"، در شاهنامه ی فردوسی یکشنبه 30 خرداد 1400 12:56
    و.ک(014) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (108) - اصطلاح ِ واژه ی "خال (خالو، حالو یا دایی)"، در شاهنامه ی فردوسی *** خال*، خالو، حالو، دایی: کیخسرو، بعد از دیدن شیده (پشنگ)*: دل شاه شد زان سخن پر ز شرم/فرو ریخت از دیدگان آب گرم – چنین گفت کین شیده خال منست/به بالا و مردی همال منست - شیده به کیخسرو: اگر...
  • (107) - اصطلاح ِ "مگه خوابشو ببینی"، در شاهنامه ی فردوسی یکشنبه 30 خرداد 1400 12:31
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (107) - اصطلاح ِ "مگه خوابشو ببینی"، در شاهنامه ی فردوسی . *** ردِّ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه، در شاهنامه *** ریشه ی اصطلاح "#مگه خوابشو ببینی"، در شاهنامه *** گفتن ِ مگر خوابش را ببینی، به کسی که به ترفند و فریب متوسل میشود. *** همه بخردان و ردان سپاه/بآواز...
  • شور و مشورت گودرز با موبدان و بخردان سپاه ایران چهارشنبه 26 خرداد 1400 19:22
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** شور و مشورت گودرز با موبدان و بخردان سپاه ایران برای ارزیابی چگونگی پاسخ نامه اش به نامه پیران ویسه: فرود آمد از باره رویین گرد/گوان را همه پیش گودرز برد- سپهبد بفرمود تا موبدان/زلشکر همه نامور بخردان- بزودی سوی پهلوان آمدند/خردمند و روشن‌روان آمدند- پس آن پاسخ نامه پیش گوان/بفرمود...
  • آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش سوم چهارشنبه 26 خرداد 1400 13:04
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش سوم *** آرایش جنگی سپاه گودرز در مصاف با سپاه پیران ویسه: چو گودرز پاسخ برین سان شنود/بدلش اندرون شادمانی فزود- سپه را بفرمود تا برنشست/همیدون میان را بکینه ببست- چپ لشکرش جای رهام گرد/بفرهاد خورشید پیکر سپرد- سوی راست جای فریبرز...
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (85) - پند گودرز چهارشنبه 26 خرداد 1400 12:56
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (85) - پند گودرز - مرگ از دید گودرز. *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** مرگ از دید گودرز: ور ایدونک پیران ازین...
  • فردوسی، اسکندر و اشکانیان(پارت ها) سه‌شنبه 25 خرداد 1400 22:12
    و.ک (015) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** فردوسی، اسکندر و اشکانیان(پارت ها) *** ۱_ کنون ای سراینده فرتوت مرد سوی گاه اشکانیان بازگرد ✍: این زمان، ای مرد سالخورده و بی توش و توان، پس از پرداختن به کیانیان، و اسکندر، حال به سرگذشت اشکانیان بنگر و از سر بگذران و وارسی کن. ___ ۲_ چه گفت اندر آن نامهٔ راستان که...
  • وصف سراب در شاهنامه فردوسی سه‌شنبه 25 خرداد 1400 14:02
    سراب ☝️ و.ک(098) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** وصف سراب در شاهنامه فردوسی *** گودرز، خردمندی و راستگویی پیران را بسان سراب، فریبنده می بیند: دلت با زبان هیچ همسایه نیست/روان ترا از خرد مایه نیست- بهرجای چربی بکار آوری/چنین تو سخن پرنگار آوری- کسی را که از بن نباشد خرد/گمان بر تو بر مهربانی برد- حکیم طوس، به...
  • خون به خون شستن در شاهنامه سه‌شنبه 25 خرداد 1400 12:18
    و.ک(099) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** خون به خون شستن در شاهنامه *** کین خواهی، کینه می زاید و کینه، جنگ و ستیز و بفرجام، ایجاب ِ خون را به خون شستن *** گودرز در پاسخ نامه پیران، از کین خواهی ِ خون به ناحق ریخته شده ی سیاووش و هفتاد پور ِ گزین خودش می گوید و بر کوس چنگ می نوازد: ازان پس چنین گفت پیش سپاه/که...
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (84) - پند پیران ویسه به گودرز کشوادگان دوشنبه 24 خرداد 1400 18:55
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (84) - پند پیران ویسه به گودرز کشوادگان *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** پند پیران ویسه به گودرز کشوادگان:...
  • نخواستن پیروزی جز به داد، درقاموس و باورِ پهلوانی یلانِ شاهنامه - بخش 9 - کیخسرو دوشنبه 24 خرداد 1400 15:12
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نخواستن پیروزی جز به داد، درقاموس و باورِ پهلوانی یلانِ شاهنامه - بخش 9 - کیخسرو *** کیخسرو به گودرز: به بیداد بر نیست این کار تو/بسنده ست یزدان نگهدار تو- تو زور و دلیری ز یزدان شناس/ازو دار تا زنده باشی سپاس-
  • باور و انگیزه، فراتر از هنر و خرد دوشنبه 24 خرداد 1400 08:06
    و.ک(378) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** باور و انگیزه، فراتر از هنر و خرد: ز بیژن فزون بود هومان بزور/هنر عیب گردد چو برگشت هور- ز هر گونه زور آزمودند و بند/فراز آمد آن بند چرخ بلند- بزد دست بیژن بسان پلنگ/ز سر تا میانش بیازید چنگ- گرفتش بچپ گردن و راست ران/خم آورد پشت هیون گران- برآوردش از جای و بنهاد پست/سوی...
  • رجز خوانی در شاهنامه - ۲۴ - رجز خوانی بیژن و هومان یکشنبه 23 خرداد 1400 13:22
    و.ک(100) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** رجز خوانی در شاهنامه - ۲۴ - رجز خوانی بیژن و هومان *** رجز خوانی، از فراز های شور انگیز و گرمی بخش آوردگاه نبرد های تن به تن یلان در شاهنامه *** پس از گرد و خاک هومان در برابر گودرز: خبر شد به بیژن که هومان چو شیر/بپیش نیای تو آمد دلیر- چو بشنید بیژن برآشفت سخت/بخشم آمد...
  • « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - بنام نوشیدن می - 10 یکشنبه 23 خرداد 1400 12:44
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - بنام نوشیدن می - 10 *** رستم در مسیر یافتن کی قباد: چو دیدند مر پهلوان را به راه/پذیره شدندش ازان سایه‌گاه- که ما میزبانیم و مهمان ما/فرود آی ایدر به فرمان ما- بدان تا همه دست شادی بریم/به یاد رخ نامور می خوریم- تهمتن بدیشان چنین گفت باز/که ای...
  • گودرز کشوادگان، از نثار جان ِ نوه اش بیژن(یگانه فرزند گیو)، برای ایران و ایرانی دریغ ندارد شنبه 22 خرداد 1400 12:30
    و.ک(101) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** گودرز کشوادگان، از نثار جان ِ نوه اش بیژن(یگانه فرزند گیو)، برای ایران و ایرانی دریغ ندارد *** پس از آنکه گودرز به بیژن(نوه اش)، رخصت نبرد با هومان را می دهد، گیو از گودرز میخواهد که بیژن را از نبرد با هومان باز دارد: چنین داد پاسخ پدر را پسر/که ای پهلوان جهان سربسر- مرا...
  • "رخصت خواستن" و "فرصت دادن" از آداب ِ زور خانه، در شاهنامه شنبه 22 خرداد 1400 11:48
    و.ک(028) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ و رگه ی "رخصت خواستن" و "فرصت دادن" از آداب ِ زور خانه، در شاهنامه *** بیژن از گودرز، نیای خود، برای نبرد با هومان ویسه "رخصت" میخواهد: من اینک بخون چنگ را شسته‌ام/همان جنگ او را کمر بسته‌ام- چو "دستور" باشد مرا پهلوان/شوم پیش...
  • #رجز خوانی در شاهنامه - ۲۳ - رجز خوانی هومان ویسه، برای گودرز و گیو جمعه 21 خرداد 1400 16:17
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** رجز خوانی در شاهنامه - ۲۳ - رجز خوانی هومان ویسه، برای گودرز و گیو *** رجز خوانی، از فراز های شور انگیز و گرمی بخش آوردگاه نبرد های تن به تن یلان در شاهنامه *** رجز خوانی هومان ویسه، با گودرز و گیو: وزآنجا بدان خیرگی بازگشت/تو گفتی مگر شیر بدساز گشت- کمربستهٔ کین آزادگان/بنزدیک...
  • مهر ورزی کیخسرو بر پیران ویسه در داستان دوازده رخ جمعه 21 خرداد 1400 08:06
    و.ک(102) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** مهر ورزی کیخسرو بر پیران ویسه در داستان دوازده رخ *** گودرز پیام رسان کیخسرو به پیران در جنگ کیخسرو با افراسیاب: همانست کان شاه آزرمجوی/مرا گفت با او همه نرم گوی- ازان کو بکارسیاوش رد/بیفگند یک روز بنیاد بد- بنزد منش دستگاهست نیز/ز خون پدر بیگناهست نیز- گناهی که تا این...
  • آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش دوم جمعه 21 خرداد 1400 07:47
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش دوم *** داستان دوازده رخ، (ویترین آرایش و شیوه های جنگی) در شاهنامه *** آرایش جنگی کیخسرو در جنگ با افراسیاب: نخستین ازان لشکر نامدار/سواران شمشیر زن سی هزار- گزین کرد خسرو برستم سپرد/بدو گفت کای نامبردار گرد- ره سیستان گیر و برکش...
  • « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - 9 - نه فرخ بوَد مست، زن خواستن. پنج‌شنبه 20 خرداد 1400 12:30
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - 9 - نه فرخ بوَد مست، زن خواستن. *** بهرام گور و خواستگاری از آرزو، دختر ماهیار *** بهرام گور در میهمانی شب نشینی ِ ماهیار ِ گوهر فروش، چشم ِ دل به آرزو، دختر مهیار می دوزد. ملازمان، بهرام ِ مست را از خواستگاری بر حذر میدارند: گر او را همی...
  • « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - 8 پنج‌شنبه 20 خرداد 1400 12:10
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - 8 *** دنیا گذرا ست، از می و میگساری مَگذَر: گرت هست جام می‌زرد خواه/به دل خرمی را مدان از گناه- نشاط وطرب جوی وسستی مکن/گزافه مپرداز مغزسخن- به پیری به مستی، میازید دست: کسی کو جوانست شادی کنید/دل مردمان جوان مشکنید- به پیری به مستی میازید...
  • آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش چهارم یکشنبه 16 خرداد 1400 13:16
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش چهارم *** نبرد دوازده رخ، (ویترین آرایش و شیوه های جنگی) در شاهنامه *** کیخسرو و ساماندهی سپاهیانش در نبرد دوازده رخ در مصاف با سپاهیان افراسیاب: نخستین ازان لشکر نامدار/سواران شمشیر زن سی هزار- گزین کرد خسرو به رستم سپرد/بدو گفت کای...
  • آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش سیزدهم یکشنبه 16 خرداد 1400 12:28
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** #آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش سیزدهم. *** آرایش نظامی سپاه پیران ویسه در نبرد یازده رخ. *** سرداران پیران در نبرد با کیخسرو : اندریمان، اوخواست، لهاک، فرشیدورد، زنگولهٔ گُرد، کلباد، سپهرم، رویین و ... : به هومان سپرد آن زمان قلبگاه/سپاهی هژبر اوژن و رزمخواه- بخواند...
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (83) - پند کیخسرو به گودرز چهارشنبه 12 خرداد 1400 23:13
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (83) - پند کیخسرو به گودرز *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** پند کیخسرو به گودرز در نبرد با افراسیاب و مهرورزی...
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (82) - پند کیخسرو به بیژن چهارشنبه 12 خرداد 1400 23:07
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (82) - پند کیخسرو به بیژن *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** پند کیخسرو به بیژن: به بیژن بفرمود کاین خواسته/ببر...
  • « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - 14 چهارشنبه 12 خرداد 1400 22:55
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - 14 *** شاهان و پهلوانان در شاهنامه، بنا به رسمی نا نوشته و معمول پس از نیایش، به پاس پیروزی شان به میگساری می نشینند. *** میگساری یلان پس از رهایی بیژن از چاه و شبیخون زدن رستم به ایوان افراسیاب و گریزان شدن افراسیاب: بفرمود خسرو که بنهید...
  • (106) - اصطلاح ِ "از جان خود سیر گشتن"، در شاهنامه ی فردوسی . چهارشنبه 12 خرداد 1400 22:25
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (106) - اصطلاح ِ "از جان خود سیر گشتن"، در شاهنامه ی فردوسی . *** ردِّ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه، در شاهنامه *** اصطلاح "از جان خود سیر آمدن": چنین گفت با گیو پس پهلوان/که پیران* به سیری رسید از روان- .................... پ ن: * پیران ویسه، پهلوان تورانی، وزیر...
  • (105) - اصطلاح ِ "پشیمانی دگر سودی ندارد"، در شاهنامه ی فردوسی چهارشنبه 12 خرداد 1400 22:24
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (105) - اصطلاح ِ "پشیمانی دگر سودی ندارد"، در شاهنامه ی فردوسی . *** ردِّ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه، در شاهنامه *** اصطلاح "پشیمانی دگر سودی ندارد": گرین گفته‌های مرا نشنوی/بفرجام کارت پشیمان شوی- پشیمانی آنگه نداردت سود/که تیغ زمانه سرت را درود- بهادر امیرعضدی
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (81) - پند گودرز به گیو چهارشنبه 12 خرداد 1400 22:20
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (81) - پند گودرز به گیو *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** گفتار گودرز به گیو: یکی داستان گفته بودم بشاه/چو...
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (80) - پند پیران به گیو چهارشنبه 12 خرداد 1400 21:52
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (80) - پند پیران به گیو *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** پند پیران به گیو: مرا مرگ بهتر ازان زندگی/که سالار...
  • ردّ و نشان ِ جبر باوری در شاهنامه ی فردوسی - بخش 6 - جبر انگاری فردوسی چهارشنبه 12 خرداد 1400 12:00
    و.ک(003,6) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ و نشان ِ جبر باوری در شاهنامه ی فردوسی - بخش 6 - جبر انگاری فردوسی *** جبر انگاری فردوسی *** گریزی از جبر ِ دهر(اراده یزدان) نیست: چو یزدان چنین راند اندر بوش/بران بود چرخ روان را روش- کس از داد یزدان نیابد گریغ/وگر چه بپرد برآید به میغ- سنان گر بدندان بخاید...