برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

عناوین یادداشت‌ها

  • سوگ زال بر رستم دوشنبه 1 شهریور 1400 20:28
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** سوگ زال بر رستم: ازان نامداران سواری بجست/گهی شد پیاده گهی برنشست- چو آمد سوی زابلستان بگفت/که پیل ژیان گشت با خاک جفت- زواره همان و سپاهش همان/سواری نجست از بد بدگمان- خروشی برآمد ز زابلستان/ز بدخواه وز شاه کابلستان- همی ریخت زال از بر یال خاک/همی‌کرد روی و بر خویش چاک- همی‌گفت زار...
  • هفت در شاهنامه - هفت خوان اسفندیار - 2 دوشنبه 1 شهریور 1400 19:41
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** هفت در شاهنامه - هفت خوان اسفندیار - 2 *** هفت خوان اسفندیار: سه دیگر به نزدیک یک هفته راه/بهشتم به رویین دژ آید سپاه- پر از شیر و گرگست و پر اژدها/که از چنگشان کس نیابد رها- فریب زن جادو و گرگ و شیر/فزونست از اژدهای دلیر- یکی را ز دریا برآرد به ماه/یکی را نگون اندر آرد به چاه-...
  • چشم ِ کور خشم - بخش دوم - خشم ِ کور، سر رستم را به باد می دهد. دوشنبه 1 شهریور 1400 02:37
    و.ک(290) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** چشم ِ کور خشم - بخش دوم - خشم ِ کور، سر رستم را به باد می دهد. *** خشم، چشم خرد را کور میکند. رستم سه بار بر رخش، خشم می گیرد. بار اول در خوان دوم از هفت خوان: چنین گفت با رخش کای هوشیار/که گفتت که با شیر کن کارزار- اگر تو شدی کشته در چنگ اوی/من این گرز و این مغفر جنگجوی-...
  • پند های عملگرایانه(پراگماتیستیک) در شاهنامه - (6) - پراگماتیسم دامنه دار رستم، تا دم مرگ یکشنبه 31 مرداد 1400 19:31
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** پند های عملگرایانه(پراگماتیستیک) در شاهنامه - (6) - پراگماتیسم دامنه دار رستم، تا دم مرگ *** ناسازگاری جنگ با خرد، جنگیدن با خرد ورزیدن. *** پراگماتیسم، ذاتی روح و روان رستم ست. رستم بیگانه با تسلیم ست. رستم در واپسین دم حیات نیز دست از ترفند بر نمی دارد. رستم پیش از جان دادنش در چاه...
  • ردّ و نشان ِ جبر باوری در شاهنامه ی فردوسی - بخش 10 - جبر اندیشی رستم، کتایون و سام یکشنبه 31 مرداد 1400 19:12
    و.ک(003,10) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ و نشان ِ جبر باوری در شاهنامه ی فردوسی - بخش 10 - جبر اندیشی رستم، کتایون و سام *** رستم به فرجام، در به سلامت گذشتن از گذرگاه رود پر فریب ِ زندگی، گدار و گزیری نمی بیند و راه گریزی نمی یابد چنانچه جمشید و فریدون و کیقباد و سیاووش و دیگران نیز ندیدند و نیافتند....
  • #نقش راز آلود ستارگان در پیش بینی ِ رخدادها در شاهنامه ی فردوسی – بخش ۲۷ – ستاره شماران و طالع نحس شغاد یکشنبه 31 مرداد 1400 19:04
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** نقش راز آلود ستارگان در پیش بینی ِ رخدادها در شاهنامه ی فردوسی – بخش ۲۷ – ستاره شماران و طالع نحس شغاد *** ستاره شماران در شاهنامه، "پیش بین" رخداد های آتی و نه "ره نمون و راهگشا"ی مسیر ِ رخدادهای پیش روی شاهان و پهلوانانند. *** ستاره شماران و طالع نحس شغاد:...
  • راز و فلسفه ی "تازه سیب" در شاهنامه فردوسی -طبع آزمایی حکیم فردوسی - بخش 05 سه‌شنبه 26 مرداد 1400 10:28
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** راز و فلسفه ی "تازه سیب" در شاهنامه فردوسی - بخش 05 *** طبع آزمایی حکیم فرزانه ی طوس، فردوسی خردمند در پیشگاه ندیم و همنشین ش، در آغاز داستان هرمزدِ نوشیروان، با بیتهایی سرشار از ظرایف و ایهام شعری: بخندید تمّوز* بر سرخ سیب/همی‌کرد با بار و برگش عِتیب- ایهام : سیب تا باد...
  • راز و فلسفه ی "تازه سیب" در شاهنامه فردوسی - بخش 04 سه‌شنبه 26 مرداد 1400 10:20
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** راز و فلسفه ی "تازه سیب" در شاهنامه فردوسی - بخش 04 *** فردوسی اسب اهدایی منذر را بسان تازه سیب در دستان بهرام گور می داند: بشد تیز نعمان صد اسپ آورید/ز اسپان جنگی بسی برگزید- چو بهرام دید آن بیامد به دشت/چپ و راست پیچید و چندی بگشت- هر اسپی که با باد همبر بدی/همه زیر بهرام...
  • راز و فلسفه ی "تازه سیب" در شاهنامه فردوسی - بخش 03 سه‌شنبه 26 مرداد 1400 10:19
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** راز و فلسفه ی "تازه سیب" در شاهنامه فردوسی - بخش 03 *** فردوسی گردیه را بسان تازه سیب در دستان گستهم دایی خسرو پرویز می داند: یلان سینه با گردیه گفت زن/به گیتی تو را دیده‌ام رای زن- ز خاقان کرانه گزیدی سزید/که رای تو آزادگان را گزید- چه گویی ز گستهم یل خال شاه/توانگر سپهبد...
  • راز و فلسفه ی "تازه سیب" در شاهنامه فردوسی - بخش 02 سه‌شنبه 26 مرداد 1400 10:16
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** راز و فلسفه ی "تازه سیب" در شاهنامه فردوسی - بخش 02 *** فردوسی شغاد را بسان تازه سیب در دستان مهراب کابلی می داند: سپهدار کابل بدو بنگرید/همی تاج و تخت کیان را سزید- به گیتی به دیدار او بود شاد/بدو داد دختر ز بهر نژاد- ز گنج بزرگ آنچ بد در خورش/فرستاد با نامور دخترش- همی...
  • راز و فلسفه ی "تازه سیب" در شاهنامه فردوسی - بخش 01 سه‌شنبه 26 مرداد 1400 10:14
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** راز و فلسفه ی "تازه سیب" در شاهنامه فردوسی - بخش 01 *** فردوسی خود را بسان تازه سیب در دستان ابومنصور می داند: بدین نامه چون دست کردم دراز/یکی مهتری بود گردنفراز- جوان بود و از گوهر پهلوان/خردمند و بیدار و روشن روان- مرا گفت کز من چه باید همی/که جانت سخن برگراید همی- به...
  • پیوند عاطفی انسان و اسب، در شاهنامه - 13 یکشنبه 24 مرداد 1400 11:09
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** پیوند عاطفی انسان و اسب، در شاهنامه - 13 *** رستم پس از نبردی دشوار و با زخم های نشسته بر تن خود و رخش، پیش از پرداختن به خویش، نگران زخمهای رخش ست و به زاوره میگوید: "چاره ی رخش ساز". *** بدو گفت رو پیش دستان بگوی/کزین دودهٔ سام شد رنگ و بوی- نگه کن که تا چارهٔ کار...
  • ایرادِ "نابکاری" رستم، گرفتار در چنگ و چنگال ِ چرخه ی داد مداری فردوسی شنبه 16 مرداد 1400 12:33
    و.ک(090) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** ایرادِ "نابکاری" رستم، گرفتار در چنگ و چنگال ِ چرخه ی داد مداری فردوسی. *** فردوسی، حکیم دادگستر طوس، ناراستی و کژ اندیشی را بر نمی تابد. فردوسی درین راستا، خودی و غیر خودی نمی شناسد. دوست و دشمن را به "یک چوب می نوازد". فردوسی با نگاهی نقادانه به رستم،...
  • نخواستن پیروزی جز به داد، درقاموس و باورِ پهلوانی یلانِ شاهنامه - بخش 10 - کیخسرو شنبه 16 مرداد 1400 12:16
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نخواستن پیروزی جز به داد، درقاموس و باورِ پهلوانی یلانِ شاهنامه - بخش 10 - کیخسرو *** رستم در نبرد با اسفندیار، پیروزی را جز به داد نمی خواهد: تهمتن همی رفت نیزه به دست/چو بیرون شد از جایگاه نشست- سپاهش برو خواندند آفرین/که بی‌تو مباد اسپ و گوپال و زین- همی رفت رستم زواره پسش/کجا بود...
  • گفت و گوی نجوا گونه ی رستم با آستانه ی پرده سرای اسفندیار - بخش 2 پنج‌شنبه 14 مرداد 1400 20:03
    و.ک(331,2) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** گفت و گوی نجوا گونه ی رستم با آستانه ی پرده سرای اسفندیار - بخش 2 *** رستم با پرده سرای اسفندیار چنین نجوا میکند: "در ِ ترا بایستی گل ِ گرفت" که ناسزایی چون اسفندیار، بجای جمشید و کیکاووس و کیخسرو نشسته باشد. چو رستم بدر شد ز پرده‌سرای/زمانی همی بود بر در به پای-...
  • (117) - اصطلاح ِ "به آب و آتش زدن"، یا دل به دریا زدن در شاهنامه ی فردوسی. چهارشنبه 13 مرداد 1400 09:53
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (117) - اصطلاح ِ "به آب و آتش زدن"، یا دل به دریا زدن در شاهنامه ی فردوسی. *** ردِّ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه، در شاهنامه *** به آب و آتش زدن: یکی شهریارست افراسیاب/که آتش همی بد شناسد ز آب- جهانی بدین گونه کرد انجمن/بد آورد ازین رزم بر خویشتن- بهادر امیرعضدی
  • گرته برداری از داستان "عوج بن عُنُق" پسر حضرت آدم - رستم در پاسخ اسفندیار از تبار و نژاد سام نریمان میگوید- یکشنبه 10 مرداد 1400 23:31
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** گرته برداری از داستان "عوج بن عُنُق" پسر حضرت آدم *** رستم در پاسخ اسفندیار و خوار شمردن زال و سام، از تبار و نژاد سام نریمان میگوید. *** روایت رستم از سام نریمان و گرته برداری از داستان "عوج بن عُنُق" پسر حضرت آدم: به دریا سر ماهیان برفروخت/هم‌اندر هوا پر کرگس...
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (89) - پند رستم به اسفندیار یکشنبه 10 مرداد 1400 18:02
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (89) - پند رستم به اسفندیار *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** پند رستم به اسفندیار: هرانکس که دارد روانش...
  • « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - بنام نوشیدن می - 12 یکشنبه 10 مرداد 1400 17:55
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - بنام نوشیدن می - 12 *** رستم به اسفندیار: ز یزدان همی آرزو خواستم/که اکنون بتو دل بیاراستم- که بینم پسندیده چهر ترا/بزرگی و گردی و مهر ترا- نشینیم با یکدگر شادکام/به یاد شهنشاه گیریم جام- و چو نان خورده شد جام می برگرفت/ز رویین دژ آنگه سخن...
  • (116) - اصطلاح ِ "من آنچه شرط بلاغ ست با تو میگویم ... "، در شاهنامه فردوسی. یکشنبه 10 مرداد 1400 17:50
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** (116) - اصطلاح ِ "من آنچه شرط بلاغ ست با تو میگویم تو خواه از سخنم پند گیر، خواه ملال"، در شاهنامه فردوسی. *** بدو گفت هر چیز کامد ز پند/تن پاک و جان ترا سودمند- همه گفتم اکنون بهی برگزین/دل شهریاران نیازد به کین- بهادر...
  • (115) - اصطلاح ِ "آب رفته به جوی بر نمی گرده"، در شاهنامه فردوسی یکشنبه 10 مرداد 1400 17:48
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** (115) - اصطلاح ِ "آب رفته به جوی بر نمی گرده"، در شاهنامه فردوسی. *** ولیکن به گفتن مگر روی نیست/بود کاب را ره بدین جوی نیست- بهادر امیرعضدی
  • (114) - اصطلاح ِ "پناه بر خدا بردن"، در شاهنامه فردوسی پنج‌شنبه 7 مرداد 1400 10:39
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردّ ِ پای ریشه ی اصطلاحاتِ عامیانه در شاهنامه *** (114) - اصطلاح ِ "پناه بر خدا بردن"، در شاهنامه فردوسی. *** چنین گفت کامشب شبی پربلاست/اگر نام گیریم ز ایدر سزاست- بکوشید و پیکار مردان کنید/پناه از بلاها به یزدان کنید- بهادر امیرعضدی
  • کنیز و غلام، در قالب غنیمت ِ جنگی در شاهنامه فردوسی - بخش 02 پنج‌شنبه 7 مرداد 1400 00:38
    و.ک(091,2) بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** کنیز و غلام، در قالب غنیمت ِ جنگی در شاهنامه فردوسی - بخش 02 *** اسفندیار پس از گرفتن گنبدان دژ و کشتن ارجاسب: از افگندنیهای دیبا هزار/بفرمود تا برنهادند بار- چو سیصد شتر جامهٔ چینیان/ز منسوج و زربفت وز پرنیان- عماری بسیچید و دیبا جلیل/کنیزک ببردند چینی دو خیل- به رخ...
  • « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - بنام نوشیدن می - 11 چهارشنبه 6 مرداد 1400 22:47
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** « آداب میگساری »، در شاهنامه فردوسی - بنام نوشیدن می - 11 *** بنام نوشیدن ِ اسفندیار: بیاراست گشتاسپ ایوان و تخت/دلش گشت خرم بدان نیک‌بخت- به ایوانها در نهادند خوان/به سالار گفتا مهان را بخوان- بیامد ز هر گنبدی میگسار/به نزدیک آن نامور شهریار- می خسروانی به جام بلور/گسارنده می داد...
  • خوی ِ خونریز اسفندیار چهارشنبه 6 مرداد 1400 19:34
    و.ک(092) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** خوی ِ خونریز اسفندیار *** اسفندیار پس از گشودن گنبدان دژ و کشتن ارجاسب و تار و مار کردن ارجاسبیان. *** اسفندیار در شاهنامه، بر خلاف رستم، روحیه یی خشن، خون ریز و بیرحم دارد و بر تسلیم شدگان رحم ندارد: ز ترکان چینی فراوان نماند/وگر ماند کس نام ایشان نخواند- همه ترگ و جوشن فرو...
  • پند های عملگرایانه(پراگماتیستیک) در شاهنامه - (5) - پراگماتیسم اسفندیار چهارشنبه 6 مرداد 1400 19:32
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** پند های عملگرایانه(پراگماتیستیک) در شاهنامه - (5) - پراگماتیسم اسفندیار *** ناسازگاری جنگ با خرد، جنگیدن با خرد ورزیدن. *** اسفندیار برای رخنه در روئین دژ خود را در بهره بردن از دو ابزار "فریب و نهیب" مجاز می داند و به چاره گشایی، به "هر دری" میزند، تا کدام...
  • پیوند عاطفی انسان و اسب، در شاهنامه - 12 یکشنبه 3 مرداد 1400 20:04
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** پیوند عاطفی انسان و اسب، در شاهنامه - 12 *** رستم در نبرد با الگوس، با رخش از پایداری در آوردگاه میگوید و او را برانگیخته می کند: تهمتن برانگیخت رخش از شتاب/پس پشت جنگ آور افراسیاب- چنین گفت با رخش کای نیک یار/مکن سستی اندر گه کارزار- که من شاه را بر تو بی‌جان کنم/به خون سنگ را رنگ...
  • آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش ششم چهارشنبه 30 تیر 1400 01:09
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** آرایش نظامی، در جنگ های بزرگ ِ شاهنامه - بخش ششم *** آرایش جنگی نبرد گشتاسب با ارجاسب: چو لشکر بیاراست اسفندیار/جهان شد به کردار دریای قار- بشد گرد بستور پور زریر/که بگذاشتی بیشه زو نره شیر- بیاراست بر میمنه جای خویش/سپهبد بد و لشکر آرای خویش- چو گردوی جنگی بر میسره/بیامد چو خور...
  • پند های شاهنامه فردوسی - بخش (88) - پند اسفندیار بر پیکر بی جانِ گرزم چهارشنبه 30 تیر 1400 01:01
    بر گزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های شاهنامه فردوسی - بخش (88) - پند اسفندیار بر پیکر بی جانِ گرزم *** گزیده پندهایی در لا به لای گفتار ها و متن شاهنامه، که حکیم بزرگوار طوس، بیشتر در آغاز و فرجام داستان هایش و گاه از زبان ِ دل ِ شخصیت های شاهنامه اش، لب به سخن می گشاید. *** پند اسفندیار بر پیکر بی جانِ گرزم:...
  • سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند - بخش هشتم چهارشنبه 30 تیر 1400 00:56
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند - بخش هشتم *** سرداران و رادان شاهنامه، خدای خود را "خودی" میدانند و درخواست ها و گلایه هاشان را نیز با خدایشان، "خودمانی" در میان میگذارند. *** راز دل ِ اسفندیار با داور ِ راست گوی: سپهبد سوی آسمان...