برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی

شتاب و فشار زندگی، تمرکز، حال، و دل و دماغ را از مردم گرفته تا بنشینند و دیوان شمس، حافظ، سعدی یا شاهنامه را بخوانند.این گزیده نگارش های مختصر و کم حجم، شاید روزنه ای باشد برای آشنایی و آشتی شهروندان ایران شهر عزیز، با مفاخر گذشته ی تاریخ میهن مان.

عناوین یادداشت‌ها

  • جاهایی که اسکندر، پی شگفتی ها گشت - بخش ۱ - شهر برهمن پنج‌شنبه 7 آذر 1398 19:22
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** جاهایی که اسکندر پی شگفتی ها گشت - بخش ۱ - شهر برهمن *** وزان جایگه لشکر اندر کشید/دمان تا به شهر برهمن رسید- بدان تا ز کردارهای کهن/بپرسد ز پرهیزگاران سخن- برهمن چو آگه شد از کار شاه/که آورد زان روی لشگر به راه- نامه ی جسورانه و کوبنده برهمن صلح جو به اسکندر جنگآور: نوشتند پس نامه...
  • تدبیر مهران، مشاور کید ِ هندی در پیشگیری از تسخیر هند توسط اسکندر با چهار چیز. پنج‌شنبه 7 آذر 1398 18:39
    و.ک(170) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** تدبیر مهران*۱، مشاور کید ِ هندی در پیشگیری از تسخیر هند توسط اسکندر با چهار چیز. *** چو بشنید مهران ز کید این سخن/بدو گفت ازین خواب دل بد مکن- نه کمتر شود بر تو نام بلند/نه آید بدین پادشاهی گزند- سکندر بیارد سپاهی گران/ز روم و ز ایران گزیده سران- چو خواهی که باشد ترا...
  • وصیت اسکندر پنج‌شنبه 7 آذر 1398 14:50
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** وصیت اسکندر *** دبیر جهاندیده را پیش خواند/هرانچش به دل بود با او براند- به مادر یکی نامه فرمود و گفت/که آگاهی مرگ نتوان نهفت- ز گیتی مرا بهره این بد که بود/زمان چون نکاهد نشاید فزود- تو از مرگ من هیچ غمگین مشو/که اندر جهان این سخن نیست نو- هرانکس که زاید ببایدش مرد/اگر شهریارست گر...
  • اسکندر و چشمه ی آب شور چهارشنبه 6 آذر 1398 16:05
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اسکندر و چشمه ی آب شور *** همی رفت یک ماه پویان به راه/به رنج اندر از راه شاه و سپاه- چنین تا به نزدیک کوهی رسید/که جایی دد و دام و ماهی ندید- یکی کوه دید از برش لاژورد/یکی خانه بر سر ز یاقوت زرد - همه خانه قندیلهای بلور/میان اندرون چشمهی آب شور- نهاده بر چشمه، زرین دو تخت/برو...
  • گلنار و اردشیر چهارشنبه 6 آذر 1398 15:14
    و.ک(171) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** گلنار و اردشیر *** دل سپردن گلنار*۱ بر اردشیر*۲ *** تنوع طلبی حکیم طوس در رساندن دو دلداده به دلآرامشان(زال با بالا رفتن از کنگره برج و بارو و گلنار، با فرود آمدن از بام و بارو). *** یکی کاخ بود اردوان را بلند/به کاخ اندرون بنده یی ارجمند- که گلنار بد نام آن ماهروی/نگاری...
  • (21) - مترادف ِ اصطلاح ِ "اون ممه رو لولو برد" در شاهنامه ی فردوسی چهارشنبه 6 آذر 1398 00:09
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** (21) - مترادف ِ اصطلاح ِ "اون ممه رو لولو برد" در شاهنامه ی فردوسی *** چنان بد که روزی فرستاده ای/سخنگو و روشندل آزاده ای - ز نزدیک دارا بیامد به روم/کجا باژ خواهد ز آباد بوم - به پیش سکندر بگفت آن سخن/غمی شد سکندر ز باژ کهن - بدو گفت رو پیش دارا بگوی/که از باژ ما شد کنون...
  • اسکندر و قیدافه، شهریار اندلس سه‌شنبه 5 آذر 1398 22:08
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اسکندر و قیدافه، شهریار اندلس *** زمانی که اسکندر به مصر نزد قیطون به سر میبرد، قیدافه، شهریار اندلس، کنجکاو او می شود: زنی بود در اندلس شهریار/خردمند و با لشکری بیشمار- جهانجوی بخشنده قیدافه بود/ز روی بهی یافته کام و سود- ز لشکر سواری مصور بجست/که مانند صورت نگارد درست- بدو گفت...
  • اسکندر در خانه ی ابراهیم، بانی بیت الحرام سه‌شنبه 5 آذر 1398 20:47
    و.ک(172) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اسکندر در خانه ی ابراهیم، بانی بیت الحرام *** اسکندر در حجاز( بیت الحرام)، جده و مصر *** سکندر بیامد به سوی حرم/گروهی ازو شاد و بهری دژم- ابا ناله ی بوق و با کوس تفت/ به خان براهیم آزر برفت - که خان حرم را برآورده بود/بدو اندرون رنجها برده بود - خداوند خواندش بیت...
  • کید ِ اسکندر با طینوش سه‌شنبه 5 آذر 1398 14:44
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** کید اسکندر با طینوش *** اسکندر بر صینوش*۱ خشم می گیرد: سکندر خروشید کای مرد تیز/همی جنگ رای آیدت گر گریز- بلرزید طینوش بر جای خویش/پشیمان شد از دانش و رای خویش- طینوش، پیمان اسکندر با مادرش را به رخ اسکندر می کشد: بدو گفت کای شاه برترمنش/ستایش گزینی به از سرزنش- چنان هم که با خویش...
  • اسکندر و ساخت سد سکندر سه‌شنبه 5 آذر 1398 11:41
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اسکندر و ساخت سد سکندر: *** اسکندر برای رهایی مردم از قوم یاجوج و ماجوج، فرمان به ساختن سد سکندر می دهد: اگر پادشا چاره یی سازدی/کزین غم دل ما بپردازدی - بسی آفرین یابد از هرکسی/ازان پس به گیتی بماند بسی- بزرگی کن و رنج ما را بساز/هم از پاک یزدان نه ای بی نیاز- سکندر بماند اندر...
  • اسکندر و قوم یاجوج و ماجوج سه‌شنبه 5 آذر 1398 11:05
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اسکندر در مواجهه با قوم یاجوج و ماجوج *** سوی باختر شد چو خاور بدید/ز گیتی همی رای رفتن گزید - به ره بر یکی شارستان دید پاک/که نگذشت گویی برو باد و خاک- اسکندر به گروهی بر می خورد، پذیرایش می شوند و از او، مرحمت شاهانه می بینند: چو آواز کوس آمد از پشت پیل/پذیره شدندش بزرگان دو میل-...
  • اسکندر و درخت سخنگو دوشنبه 4 آذر 1398 11:02
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** اسکندر و درخت سخنگو *** شگفتیست ایدر که اندر جهان/کسی آن ندید آشکار و نهان - درختسیت ایدر دو بن گشته جفت/که چونان شگفتی نشاید نهفت - یکی ماده و دیگری نر اوی/سخنگو بود شاخ با رنگ و بوی - به شب ماده گویا و بویا شود/چو روشن شود نر گویا شود - همی راند با رومیان نیک بخت/چو آمد به نزدیک...
  • حمله ی اسکندر به ایران دوشنبه 4 آذر 1398 10:40
    و.ک(173) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** حمله ی اسکندر به ایران *** سکندر سپه را سراسر بخواند/گذشته سخن پیش ایشان براند - برون آمد آن نامور شهریار/بره بر چنان لشکر نامدار- به مصر آمد از روم چندان سپاه/که بستند بر مور و بر پشه راه - وزان جایگه ساز ایران گرفت/ دل شیر و چنگ دلیران گرفت - چو بشنید دارا که لشکر ز...
  • دیوها نوشتن سی خط به طهمورث دیو بند می آموزند دوشنبه 4 آذر 1398 08:52
    و.ک(174) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** طهمورث دیو بند، نوشتن ِ سی خط را از دیوان می آموزد: چو دیوان بدیدند کردار او/کشیدند گردن ز گفتار او- شدند انجمن دیو بسیار مر/که پردخته مانند ازو تاج و فر- چو طهمورث آگه شد از کارشان/برآشفت و بشکست بازارشان- به فر جهاندار بستش میان/به گردن برآورد گرز گران- همه نره دیوان و...
  • نخواستن پیروزی جز به داد، درقاموس و باورِ پهلوانی یلانِ شاهنامه - کیخسرو - بخش 7 - کیخسرو پنج‌شنبه 23 آبان 1398 09:21
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** نخواستن پیروزی جز به داد، درقاموس و باورِ پهلوانی یلانِ شاهنامه - بخش 7 - کیخسرو *** کیخسرو پس از شکست افراسیاب و گریختن و مخفی شدنش در دریای چیچست، از دادار دادگر یاری می جوید: به رخشنده روز و به هنگام خواب/ همی آگهی جست ز افراسیاب- ازیشان کسی زو نشانی نداد / نکردند ازو در جهان نیز...
  • گاهی دل پهلوانان شاهنامه هم می لغزد. یکشنبه 19 آبان 1398 20:57
    و.ک(175) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** گاهی دل پهلوانان شاهنامه هم می لغزد. *** اسفندیار در خوان چهارم از "اختر بد" ِ خود "می نالد" و دلش در تمنای وصال ِ "فرخ پری چهره ای"، می لغزد: سپه را همه بر پشوتن سپرد / یکی جام زرین پر از می ببرد - یکی ساخته نیز تنبور خواست / همی رزم پیش آمدش...
  • ردِّ نیکی را همه جا میتوان یافت. « باید نیکو دید » - بخش ۴ - پیران ویسه یکشنبه 19 آبان 1398 10:08
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** ردِّ نیکی را همه جا میتوان یافت. « باید نیکو دید » - بخش ۴ - پیران ویسه *** مردانِ نیک ، تنها در سپاه ایران دیده نمی شوند. ردِّ نیکی را همه جا میتوان یافت. « باید نیکو دید ». *** مهرِ رستم به پیران *** رستم دستان، همواره به پیران ویسه مهر می ورزد و منش ِ او را بزرگ میدارد: و لیکن...
  • راد مردی و کفّ ِ نفس ِ رستم شنبه 18 آبان 1398 11:43
    و.ک(176) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** راد مردی و کفّ ِ نفس ِ رستم ِ میهمان، در برابر گستاخی اسفندیار ِ میزبان *** رستم در ایوان اسفندیار: به دست چپ خویش بر جای کرد/ز رستم همی مجلس آرای کرد- جهاندیده گفت این نه جای منست/بجایی نشینم که رای منست- به بهمن بفرمود کز دست راست/نشستی بیارای ازان کم سزاست- چنین گفت با...
  • نفوذ رستم بر کیکاووس شنبه 18 آبان 1398 11:18
    و.ک(177) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** نفوذ رستم بر کیکاووس *** گفتگوی رستم با سیاوش: چنین گفت با او گو پیلتن / کزین در، که یارد گشادن سخن - (همانست کاووس کز پیش بود / ز تندی نکاهد نخواهد فزود) - (مگر من شوم نزد شاه جهان / کنم آشکارا بر او بر نهان) - ببرّم زمین گر تو فرمان دهی / ز رفتن نبینم همی جز بهی - سیاوش...
  • رستم ِ بی باک، در اندیشه ی جان و هراسان از سهراب جان ستان شنبه 18 آبان 1398 09:58
    و.ک(178) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** رستم ِ بی باک، در اندیشه ی جان و هراسان از سهراب جان ستان: به لشکر گه خویش بنهاد روی / پر اندیشه جان و سرش کینه جوی- چنین راند پیش برادر سخن / که بیدار دل باش و تندی مکن - به شبگیر چون من به آورد گاه / روم پیش آن تُرک آورد خواه - بیاور سپاه و درفش مرا / همان تخت و زرینه...
  • رستم دستان، زور بازو را خلعت یزدان میداند جمعه 17 آبان 1398 00:10
    و.ک(179) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** رستم: زور بازو، خلعت ِ یزدانست. *** تهمتن بیامد سر و تن بشست / به پیش جهانداور آمد نخست - ز پیروز گشتن نیایش گرفت / جهان آفرین را ستایش گرفت - به ایرانیان گفت با کردگار / بیامد نهانی هم از آشکار - به پیروزی اندر نیایش کنید /جهان آفرین را ستایش کنید - بزرگان به پیش جهان...
  • رجز خوانی در شاهنامه - 26 - رجز خوانی رستم در شبیخون زدن به ایوان افراسیاب و آرایش نظامی دو سپاه. پنج‌شنبه 16 آبان 1398 22:44
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** رجز خوانی در شاهنامه - 26 - رجز خوانی رستم در شبیخون زدن به ایوان افراسیاب. *** رجز خوانی، از فراز های شور انگیز و گرمی بخش آوردگاه نبرد های تن به تن یلان در شاهنامه *** آرایش سپاه رستم دستان و رجز خوانی های رستم در شبیخون به ایوان افراسیاب. *** زین سوی، رستم و آرایش سپاهش: برآمد...
  • (65) - اصطلاح چشم پوشی کردن در شاهنامه ی فردوسی چهارشنبه 15 آبان 1398 12:56
    برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** (65) - اصطلاح چشم پوشیدن یا چ شم پوشی کردن در شاهنامه ی فردوسی *** سر بردباران نیاید به خشم / ز نا بودنی ها بخوابند چشم - * بدان کوش تا دور باشی ز خشم / به مردی بخواب از گنهکار چشم - * هر آنکس که او از گنهکار چشم / بخوابید و آسان فرو برد خشم - * گه آمد که کمتر کنی کین و خشم / فرو...
  • در پرده گویی ِ "عیان ترین بی حاجت ِ بیان" حکیم فردوسی طوسی، در سروده های "اروتیک" شاهنامه -بخش اول دوشنبه 13 آبان 1398 12:50
    و.ک(072,1) برگزیده هایی از شاهنامه فردوسی *** در پرده گویی ِ "عیان ترین بی حاجت ِ بیان" حکیم فردوسی طوسی، در سروده های "اروتیک" شاهنامه - بخش اول *** در پرده گویی، از دو بزرگوار ِ فنِ بیان، فردوسی و اخوان ثالث *** بی پروا ترین حس و غریزه ی "حیوانی ِ" انسان، پیچیده در چادر شب ِ عفاف و شرم...
  • شکار زن در شاهنامه - ۳ - گیو و طوس و یافتن پریچهره ی سرگردان(خویش گرسیوز*) پنج‌شنبه 9 آبان 1398 13:38
    و.ک(180,3) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** شکار زن در شاهنامه - ۳ - گیو و طوس و یافتن پریچهره ی سرگردان(خویش گرسیوز*) *** گیو و طوس و یافتن پریچهره ی سرگردان(خویش گرسیوز) *** چنین گفت موبد که یک روز طوس/بدانگه که برخاست بانگ خروس- خود و گیو گودرز و چندی سوار/برفتند شاد از در شهریار- به نخچیر ِ گوران به دشت...
  • شکار زن در شاهنامه - ۲ - بیژن گیو و دختران بزمگاه توران زمین پنج‌شنبه 9 آبان 1398 13:34
    و.ک(180,2) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** شکار زن در شاهنامه - ۲ - بیژن گیو و دختران بزمگاه توران زمین *** بیژن گیو و دختران بزمگاه توران زمین *** گرگین میلاد پس از کشته شدن گرازان بیشه به دست بیژن گیو: به بیژن چنین گفت پس پهلوان/که ای نامور گرد روشن روان- برآمد ترا این چنین کار چند/به نیروی یزدان و بخت بلند-...
  • شکار زن در شاهنامه - ۱ - بیژن و شکار اسپنوی پنج‌شنبه 9 آبان 1398 13:28
    و.ک(180,1) برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** شکار زن در شاهنامه - ۱ - بیژن و شکار اسپنوی، کنیز تژاو *** شاه کیخسرو، از پهلوانانش، میخواهد که اسپنوی، کنیز تژاو* را بربایند و نزد او آورند. کیخسرو: پرستنده ای دارد او روز جنگ/کز آواز او رام گردد پلنگ- به رخ چون بهار و به بالا چو سرو/میانش چو غرو و به رفتن تذرو- یکی...
  • پند های عملگرایانه(پراگماتیستیک) در شاهنامه - (3) - پراگماتیسم رستم جمعه 3 آبان 1398 08:41
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** پند های عملگرایانه(پراگماتیستیک) در شاهنامه - (3) - پراگماتیسم رستم *** ناسازگاری جنگ با خرد، جنگیدن با خرد ورزیدن. *** عملگرایی(پراگماتیسم) و فریبکاری ِ ناگزیر ِ رستم رو یا روی افسونگری افراسیاب *** در برهه یی شاه کاووس، نگران بیژن ِ در بند ِ افراسیاب افسونگر ست: بترسم ز بد گوهر...
  • مهران راهب و تعبیر خواب ده گانه ی کید هندی - خواب دهم یکشنبه 28 مهر 1398 23:10
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** مهران راهب و تعبیر خواب ده گانه ی کید هندی - خواب دهم *** خواب دهم کید: اگر گوش داری به خواب دهم/نرنجی همی تا بدین سر دهم- یکی چشمه دیدم به دشتی فراخ/وزو بر زبر برده ایوان و کاخ- همه دشت یکسر پر از آب و نم/ز خشکی لب چشمه گشت دژم- سزد گر تو پاسخ بگویی نهان/کزین پس چه خواهد بدن در...
  • مهران راهب و تعبیر خواب ده گانه ی کید هندی - خواب نهم یکشنبه 28 مهر 1398 23:07
    برگزیده هایی از شاهنامه ی فردوسی *** مهران راهب و تعبیر خواب ده گانه ی کید هندی - خواب نهم *** خواب نهم کید: نهم شب یکی گاو دیدم به خواب/بر آب و گیا خفته بر آفتاب- یکی خوب گوساله در پیش اوی/تنش لاغر و خشک و بی آب روی- همی شیر خوردی ازو ماده گاو/کلان گاو گوساله بی زور و تاو- تعبیر مهران: دگر آنک گاوی چنان تن درست/ز...